Op de derde woensdag van september gaan ze met tientallen tegelijk de toonbank over: de marketentsters. Al jarenlang zijn de Alphense Jaarmarkt en de marketentster onlosmakelijk met elkaar verbonden. En ondanks dat de traditionele jaarmarkt dit jaar niet doorgaat, vliegen ze ook nu als warme broodjes over de toonbank.

De marketentster is een ronde koek van koekbodem met daarop amandelspijs, frambozenbessenmousse en een spritskoek. De bakkers in Alphen verkopen er hiervan duizenden op de dag van de Alphense Jaarmarkt. Weken van tevoren beginnen de voorbereidingen al voor het maken van de marketentsterkoek, die nergens anders in Nederland verkrijgbaar is. Alleen de Alphense bakkers hebben namelijk het recept gekregen van bakker Koos de Graaf, die de koek in 1977 bedacht. Sindsdien is de marketentster uitgegroeid tot een heuse jaarmarkttraditie.

Jaarmarkttraditie

Ook nu de Jaarmarkt helaas niet door kan gaan, komen Alphenaren de deur uit voor de marketentsters. Daaruit blijkt wel dat de Jaarmarktkoek geliefd is bij Alphenaren. “Een marketentster hoort erbij, ook als de Jaarmarkt er niet is”, zegt de Alphense Linda (41). Zij haalt de marketentsters bij Jac. Van Vliet. “Dat zijn mijn favorieten.” Even verderop in het Alphense centrum, bij Banketbakkerij Stevers, zijn Alphenaren ook te vinden om marketentsters te halen. Dat is de favoriet van Lisa (32) uit Alphen. “Het is voor ons echt een traditie, we kunnen niet zonder!”

Het recept van de marketentster is in handen van vier bakkers in Alphen, maar de koeken zijn niet overal hetzelfde. Er is namelijk zeker een verschil, zo hebben de Alphense bakkers meerdere keren beaamd. De smaak, de lagen, de grootte – het is bij de ene bakker net even anders dan bij de ander. Het enige echte recept bestaat dan ook niet.

Waarom 'marketentster'?

Hoe de koek aan zijn naam is gekomen? Dat heeft niks te maken met de straat Marketentster in Alphen, zoals je misschien wel zou denken. Vroeger was een marketentster een persoon die toestemming had om aan soldaten bepaalde waren te verkopen langs de weg. Tijdens de Alphense Jaarmarkt doen wij dat normaal ook met de vele kramen die verspreid staan door het centrum. Daarnaast is ‘mercatare’ Latijn voor ‘handeldrijven’, en heeft de figuur bovenop de koek wat weg van een ster. Dit kwam allemaal samen en zo ontstond uiteindelijk de naam marketentster.