E. Döpler, Wikimedia Commons PD-Old

De Heerlijkheid van Alfen: na de Romeinen

Zoals veel Alphenaren wel weten bouwden de Romeinen zo’n 2000 jaar geleden een fort op de plek waar nu het Rijnplein ligt. Maar wat gebeurde er na de Romeinen? Het project ‘De Heerlijkheid van Alfen’ maakt de geschiedenis van Alphen aan den Rijn weer zichtbaar en beleefbaar. 

Rond 270 na Christus verlieten de Romeinen de forten langs de Rijn. Aan het begin van de 5e eeuw werden de laatste troepen uit onze streken teruggetrokken en in 476 na Christus viel het doek definitief voor het West-Romeinse Rijk. De geschiedenis van Alphen in de eeuwen die daarop volgen is nogal onzichtbaar, ook voor archeologen en historici.

Toch kan Alphen niet geheel verlaten zijn. In de 9e-10e eeuwse goederenlijst van de Utrechtse Sint Maartenskerk wordt de naam ‘Alfna’ genoemd. Dat is een Germaanse naam. Die kan alleen overgeleverd zijn als er nog mensen waren om hem door te vertellen, maar van die mensen zien we niet veel, behalve wat potscherven uit de 6e eeuw die tijdens de opgraving van het Romeinse fort zijn gevonden. Puinlagen uit de 8e-10e eeuw wijzen erop dat de Alphenaren toen de ruïne van het Romeinse fort hebben afgebroken. Want ja, gratis bouwmateriaal!

Het is de tijd van de Merovingers en Karolingers, van de eerste Christelijke missionarissen in onze streken en van de Vikingen die huishielden langs de Rijn. Volgens de overlevering heeft de beroemde missionaris Bonifatius zelfs in Alphen gepreekt! Of dat waar is, weten we niet. Wat we wel weten is dat er op de plaats van het badhuis van het Romeinse fort een kerkje werd gebouwd, gewijd aan Bonifatius. In de 13e eeuw benoemt de Graaf van Holland er een pastoor en in de 15e eeuw komt er een stenen kerk. Nog steeds staat hier een kerk: de Adventskerk.

RP-P-1914-5006 Nieuwe Kerk hoge resolutie.jpg

Gezicht op de Nieuwe Kerk te Alphen aan den Rijn, François van Bleyswijck, ca. 1714 - ca. 1728. Afbeelding: Rijksmuseum publiek domein.

De Adventskerk

Gebouwd in de middeleeuwen als rooms-katholieke Bonifatiuskerk werd de kerk tijdens de reformatie, rond 1582, protestants. In 1619 woedde er een hevige brand in de Alphense dorpskern en brandde de kerk af. In 1624 werd zij als de Nieuwe Kerk herbouwd. In 1916 ging het weer mis en brandde de dorpskerk nogmaals af. Alleen de grafkapel van de familie De Smeth overleefde de ramp. De kerk werd herbouwd en in 1922 ingewijd. In 1964 kreeg zij de naam ‘Adventskerk’. De grafkapel staat nog steeds achter de kerk en is nu in gebruik als stiltecentrum.

adventskerkbouw.jpg
De Adventskerk in aanbouw. Foto: Gemeentearchief/Stichting Oud Alphen.

De Bonifaciuskerk

En de Bonifaciuskerk? Na de reformatie hadden de katholieken heel lang geen kerk, zij moesten het doen met schuilkerken. Pas in de tijd van Napoleon mochten ze weer eigen kerken hebben. De eerste katholieke kerk in Alphen werd in 1824 aan de Prins Hendrikstraat gebouwd, op de plaats waar ooit het kasteel en buitenplaats Het Hof van Alphen heeft gelegen, en waar nu het wooncentrum met dezelfde naam staat. In de tuin van het complex staat nog het bovenste deel van de torenspits van de oude kerk.

De huidige Bonifaciuskerk is in 1886 door bisschop Bottemanne ingewijd.

Hendrikstraat met oude Katholieke kerk.jpg

De Prins Hendrikstraat met de oude katholieke kerk. Foto: Gemeentearchief/Stichting Oud Alphen.

Het project ‘De Heerlijkheid van Alfen’ ontstaat in samenwerking met Eva IJsveld, PRAE archeologie & educatie, de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Stichting Het Cultuurpalet en Cultuurcentrum Parkvilla en wordt financieel mogelijk gemaakt door bijdragen van de Provincie Zuid-Holland subsidieregeling publieksbereik archeologie en de gemeente Alphen aan den Rijn.

Dit is deel 2 in de artikelreeks 'De Heerlijkheid van Alfen'. Lees hier alle artikelen. Meer weten over de geschiedenis van de Romeinen? Lees hier alle artikelen van Eveline Verhoeven.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in
Adverteer op Alphens.nl
Adverteer op Alphens.nl

Meer nieuws

Wonen en bouwen vandaag 09:18

Vernieuwing van Europapark: kom naar de inloopavond en bekijk het nieuwe ontwerp

Op 17 april krijgt Europapark in de Alphense wijk Kerk en Zanen een nieuw gezicht met de introductie van verbeterde sport- en speelvoorzieningen. Tijdens een inloopavond krijgt je de kans om het ontwerp voor onder andere de skatebaan, pumptrackbaan en andere speelvoorzieningen te bekijken.

Advertorial Milieu en duurzaamheid gisteren 16:59

Ondernemers, doe mee aan onderzoek naar duurzaam ondernemen!

Verschillende partijen, waaronder EDBA, VOA, Greenport Boskoop, mboRijnland, Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) en de Gemeente Alphen aan den Rijn, hebben de handen ineengeslagen voor een gezamenlijk onderzoek onder ondernemers in onze gemeente. Dit onderzoek heeft tot doel de uitdagingen en behoeften van ondernemers op het gebied van duurzaam en circulair ondernemen in kaart te brengen.

Politiek gisteren 14:46

Alphense politiek tevreden over nieuw dierenbeleid

De aanvulling op het Alphense dierenbeleid is een voorbeeld voor andere gemeenten. Dat vindt wethouder Gert-Jan Schotanus over de uitwerking van een initiatiefvoorstel over dierenwelzijn van de Alphense gemeenteraad. De Alphense politiek is het hiermee eens en zal de Aanvulling Kader Dierenwelzijn in haar komende gemeenteraadsvergadering goedkeuren.

Politiek gisteren 12:04

Regels Jeugdzorg, Wmo en Participatie worden aangepast

Door verschillende oorzaken moeten de Verordening Sociaal Domein en de bijbehorende Nadere Regels worden aangepast. Het gaat daarbij vooral om wijzigingen door wettelijke regels. Ook zijn er aanpassingen nodig omdat de wet Breed Offensief inmiddels is ingegaan.

Werken gisteren 09:48

Vacatureoverzicht week 15: nieuwste vacatures

Op zoek naar een nieuwe uitdaging? Hier kan Alphens.nl jou bij helpen! Op onze vacaturepagina vind je vacatures in allerlei branches. Een overzicht van het aanbod dat er de afgelopen week bij is gekomen, check je hier.

Blog Opinie 12 apr. 2024 19:59

MINERVA Bloedbad

Gemeente Alphen aan den Rijn gaat 25 miljoen euro bezuinigen. En dat niet een keer, maar vanaf nu elk jaar. Dat is nogal wat. Het betekent dat er veel gaat sneuvelen van wat wij nu normaal vinden. Of, het betekent dat de gemeentelijke belastingen aanzienlijk zullen stijgen.