Alphen aan den Rijn wil in 2050 energieneutraal zijn. Dat is echter zeker niet gemakkelijk. Daarom wordt op verschillende zaken ingezet. Er zijn projecten en beleid op onder meer de volgende onderdelen: zonnevelden, kleine windmolens en duurzaamheidsleningen. Een uitdaging is het overbelaste stroomnetwerk. Hieronder een kleine bloemlezing.
Wethouder Gert van den Ham is druk bezig om de energietransitie op de rit te krijgen en probeert dit ook te versnellen. Daarnaast is er een uitgebreid duurzaamheidsprogramma waarin onder meer wordt ingezet op een beleidskader voor zonnevelden, een concept beleid voor de komst van kleine windmolens bij agrarische en andere bedrijven en voortzetting van de succesvolle duurzaamheidsleningen. Uiteindelijk moet er een goed beleid zijn op alle onderdelen voor de hele gemeente en dat moet door de gemeenteraad worden vastgesteld. De uitdaging bij alle uit het gemeentelijke beleid voortvloeiende projecten is de netcongestie oftewel: het stroomnet is overbelast.
Beleidskader zonnevelden
Alphen aan den Rijn stelt een beleidskader op voor zonnevelden op het grondgebied van de gemeente. Dit kader legt vast waar en onder welke voorwaarden zonnevelden mogen. Inwoners en andere belanghebbenden, zoals dorpsoverleggen, natuur- en milieuorganisaties en ontwikkelaars, kunnen via een participatietraject hun wensen en zorgen aan de gemeente meegeven. De planning is dat dit participatietraject in juli 2024 van start gaat.
Nu dienen initiatiefnemers een individuele aanvraag in voor een zonneveld in de gemeente. Deze beoordeling kost beide partijen veel tijd en geld. Het aanvragen van een vergunning moet daarom eenvoudiger. Door een gemeentelijk beleid voor zonnevelden kan de toetsing van een vergunningsaanvraag sneller.
Zon op dak
Een richtlijn is dat zon op dak de voorkeur heeft en dat zon op land enkel mogelijk is in het geval van dubbel ruimtegebruik. Denk bijvoorbeeld aan zonnepanelen op een parkeerterrein of het plaatsen van zonnepanelen in de berm langs een autoweg. In de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 zijn de zoekgebieden voor zon in gemeente Alphen aan den Rijn vastgesteld.
Kleine windmolens
Er is geen of nauwelijks bezwaar tegen de komst van kleine windmolens in de gemeente. Wel moet expliciet rekening worden gehouden met een aantal randvoorwaarden: er zijn wensen over maatwerk, landschapskwaliteit, lokale opwek en minimale impact voor de omgeving. Ook is er behoefte aan duidelijk en snel beleid en heldere communicatie vanuit de gemeente.
Veel boeren en andere ondernemers willen energie opwekken om hun bedrijven duurzamer te maken. Dit kan, naast het plaatsen van zonnepanelen, door het plaatsen van kleine windmolens op boerenerven en bedrijventerreinen. Om dat mogelijk te maken komt er beleid waarin de randvoorwaarden uit het participatieproces worden meegenomen.
Naar verwachting wordt dit beleid eind maart 2024 aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden. Het is de bedoeling dat een initiatiefnemer bij de aanvraag voor een kleine windmolen verplicht is om zelf ook een participatietraject te doorlopen met stakeholders in zijn directe omgeving.
Duurzaamheidslening
De Duurzaamheidslening is een groot succes. Inwoners maken volop gebruik van deze lening voor het verduurzamen van hun woning, bijvoorbeeld door te isoleren of door het plaatsen van zonnepanelen. Isoleren is de eerste stap in de energietransitie. Wat niet gebruikt wordt, hoeft niet duurzaam opgewekt te worden. De gunstige lening helpt inwoners om de stap te nemen.
In juni 2023 heeft de raad het budget aangevuld. Dit was nodig omdat het aantal aanvragen door de energiecrisis extreem hoog was. Inmiddels is de energieprijs gedaald en is het aantal aanvragen genormaliseerd. Met het restant budget kan in 2024 de Duurzaamheidslening worden voortgezet.
Netcongestie 2024
Net als in een groot deel van Nederland heeft het elektriciteitsnet in de gemeente de maximale capaciteit bereikt. Het betreft specifiek de elektriciteitsstations Alphen-West, Alpen-Centrum, Boskoop en Zevenhuizen. Uitbreiding van de transportcapaciteit van huidige aansluitingen en het leveren en terugleveren van elektriciteit via nieuwe grootverbruik aansluitingen is de komende jaren niet of heel beperkt mogelijk.
Netbeheerder Liander werkt aan netverzwaring, uitbreiding en het bouwen van nieuwe elektriciteitsstations. Netbeheerders kunnen nu moeilijk aan de vraag naar netuitbreiding voldoen. Verschillende opgaven en transities zijn verbonden met de ontwikkeling van het elektriciteitsnet: woningbouw, het opwekken van duurzame energie, de warmtetransitie, verduurzamen van bedrijven en elektrificatie van mobiliteit. Netcongestie is een belemmering voor al deze ontwikkelingen.
Om deze problematiek te regisseren is in 2023 gewerkt aan een gemeentelijke procesaanpak netcongestie samen met Liander en andere relevante partners en stakeholders. Met deze aanpak is Alphen aan den Rijn beter in staat om Liander te bedienen, infrastructuur ontwikkelingen gezamenlijk op te pakken en bij problemen op het gebied van energie binnen te gemeente degelijk te adviseren.
Bron: gemeente Alphen aan den Rijn
