De gemeente Alphen aan den Rijn wil het burgerinitiatief Eetbaar Alphen structureel uitbreiden. Maar met een jaarlijks budget van € 70.000 en een focus op uitsluitend plantaardig voedselbeleid roept het plan vooral vragen op.

Het initiatief Eetbaar Alphen, een programma waarin inwoners eetbaar groen in de openbare ruimte verbouwen, begon in 2012 als burgerproject. De gemeente ondersteunt het sindsdien met advies en middelen, maar wil dit nu structureel aansturen en financieren via een nieuw meerjarenplan (2025–2028), dat het college van B&W in juli 2025 heeft vastgesteld.

Democratie buitenspel

Het plan is door het college vastgesteld zonder dat de raad er inhoudelijk over kon spreken. "Tijdens de raadsvergadering van 25 september stelde onze fractie voor om het plan eerst in de commissie te bespreken, zodat vragen konden worden gesteld en een zorgvuldige afweging mogelijk was. Slechts één andere partij steunde dit voorstel. Daarmee heeft de raad zichzelf buitenspel gezet en het college vrij spel gegeven om dit ideologisch gedreven plan door te drukken", aldus Forum voor Democratie Alphen aan den Rijn.

Hoge kosten, onduidelijke baten

Het college reserveert jaarlijks € 70.000 structureel. Dat geld gaat naar externe adviesdiensten, communicatiecampagnes, educatieprogramma’s en zelfs een potje “onvoorzien” van € 10.000.

Volgens de begroting wordt dit bedrag als volgt verdeeld:

• Externe adviesdiensten € 10.000 (uitvoering en monitoring)
• Communicatie & promotie € 10.000 (campagnes, drukwerk)
• Educatie & participatie € 10.000 (bewustwording richting plantaardig eten)
• Onderhoud en materialen € 30.000 (plantgoed, gereedschap, logistiek)
• Onvoorzien € 10.000 (niet-gespecificeerd)

"Opvallend is dat ook het onderdeel “onvoorzien” (€ 10.000 per jaar) niet is toegelicht. In de stukken wordt gesuggereerd dat inwoners ‘indien gewenst’ advies of plantgoed kunnen krijgen, maar nergens staat dat dit bedrag daadwerkelijk is bestemd voor burgerinitiatieven. Daardoor blijft onduidelijk of dit geld terechtkomt bij inwoners, of binnen de gemeentelijke organisatie wordt uitgegeven.

Maar wat levert dit nu concreet op voor de inwoners van Alphen? Er is geen kosten-batenanalyse gemaakt, geen evaluatie van eerdere projecten en geen onderbouwing waarom dit prioriteit heeft, terwijl zorg, veiligheid en woningbouw in onze gemeente onder druk staan."

SDG’s en de eiwittransitie

"Wie het plan leest, ziet overal de taal van de internationale duurzaamheidsdoelen (SDG’s): klimaatadaptatie, biodiversiteit en gedragsverandering richting plantaardig eten. Deze SDG’s worden nergens expliciet genoemd, maar ze vormen wel de rode draad. Daarbovenop sluit het plan naadloos aan bij de eiwittransitie: het verschuiven van dierlijke eiwitten (vlees, zuivel, vis) naar plantaardige alternatieven. Wat als lokaal en onschuldig wordt gepresenteerd, blijkt in werkelijkheid opgelegd beleid vanuit Den Haag en Brussel, zonder debat met inwoners of raad", aldus Forum voor Democratie Alphen aan den Rijn.

Geen boeren, geen vlees

Onze eigen boeren, de mensen die dagelijks voedsel produceren, worden in dit plan volledig buiten beschouwing gelaten. Dierlijke producten zoals vlees, zuivel en vis komen niet eens ter sprake. Dit is geen neutraal voedselplan, maar een politieke keuze die nooit democratisch is besproken.

Conclusie

"Lokaal voedsel en burgerinitiatieven kunnen waardevol zijn, maar niet op deze manier: eenzijdig, ideologisch gestuurd en zonder duidelijke baten. Onze fractie vindt dat dit plan democratisch en inhoudelijk tekortschiet. Wij hebben daarom artikel 40-vragen ingediend en blijven aandringen op transparantie, een eerlijke kosten-batenafweging en het betrekken van álle voedselproducenten – inclusief onze boeren."