De energiekeuzes die momenteel in onze regio worden voorbereid, hebben grote gevolgen voor inwoners en ondernemers van Alphen aan den Rijn. Het gaat daarbij niet alleen om de vraag waar onze elektriciteit vandaan komt, maar ook om ruimtegebruik, infrastructuur, kosten en leefbaarheid. Forum voor Democratie vindt daarom dat deze keuzes zorgvuldig, integraal, vergelijkend en met oog voor alternatieven moeten worden gemaakt.
Netcongestie: geen tekort aan energie, maar aan transport
Netcongestie wordt vaak gepresenteerd als een tekort aan elektriciteit. Dat is onjuist. Het probleem zit in het elektriciteitsnet, dat op bepaalde momenten de piekbelasting niet aankan. Bedrijven krijgen geen aansluiting, woningbouw loopt vast en netverzwaring lijkt het enige antwoord.
Tegelijkertijd wordt ingezet op méér zon- en windopwek, terwijl juist deze vormen van weersafhankelijke opwek de piekbelasting vergroten. Daarmee wordt het probleem niet opgelost, maar verschoven.
Zon op daken: logisch, maar niet voldoende
Forum voor Democratie is niet tegen zonnepanelen. Integendeel: zonnepanelen op daken van bedrijven en instellingen zijn een logische eerste stap. Ze benutten bestaande bebouwing, vragen geen extra ruimte en zijn relatief snel te realiseren.
Maar zon op daken alleen is niet voldoende. De productie piekt op momenten dat het net al zwaar wordt belast, terwijl de vraag dat niet altijd doet. Zonder aanvullende, stabiele bronnen blijft netcongestie bestaan en groeit de druk op infrastructuur en ruimte.
De Actieagenda Energiesysteem en Netcongestie: keuzes zonder duidelijke duiding
Het college van Alphen aan den Rijn heeft met het vaststellen van de Actieagenda Energiesysteem en Netcongestie de intentie uitgesproken om met de daarin opgenomen actiepunten aan de slag te gaan. Tegelijkertijd is nog onvoldoende uitgewerkt hoe deze regionale uitgangspunten zich verhouden tot eerdere raadsbesluiten en lokale beleidskeuzes. Juist daarom is het van belang dat hierover duidelijkheid ontstaat, voordat verdere stappen worden gezet met grote gevolgen voor ruimtegebruik, infrastructuur en leefomgeving.
Dit spanningsveld wordt zichtbaar bij windenergie. Waar de raad zich eerder heeft uitgesproken tegen het aanwijzen van zoeklocaties voor windturbines in het Groene Hart, wordt windenergie in de actieagenda alsnog gepositioneerd als een noodzakelijke systeemkeuze. Daarbij wordt uitgegaan van een energiesysteem dat voornamelijk bestaat uit zon en wind in een 1:1-verhouding, waarbij het resterende deel feitelijk wordt ingevuld met windenergie. Daarmee wordt richting de provincie een ander signaal afgegeven dan de raad eerder heeft bedoeld.
Kleine kernreactoren als alternatief
Tegen deze achtergrond is het relevant dat de provincie Zuid-Holland is gestart met een verkenning naar Small Modular Reactors (SMR’s). Dit zijn kleine, modulaire kernreactoren die continu elektriciteit leveren, op een beperkt oppervlak en zonder de grilligheid van wind en zon.
SMR’s dragen bij aan een gelijkmatige netbelasting en kunnen daarmee netcongestie structureel verminderen. Bovendien nemen zij aanzienlijk minder ruimte in dan grootschalige windenergie. Op ambtelijk niveau ziet de regio al aanleiding om kennis op te bouwen over deze technologie, maar bestuurlijk is ervoor gekozen SMR’s niet op te nemen in de regionale actieagenda.
Eerst integraal afwegen
Forum voor Democratie vindt dat ingrijpende keuzes over landschap, infrastructuur en leefomgeving pas gemaakt moeten worden na een integrale afweging van alle realistische opties. Zon op daken waar het kan, stabiele kernenergie voor wat altijd moet leveren.
Alphen aan den Rijn verdient een energiebeleid dat betrouwbaar, betaalbaar en realistisch is. Geen stapeling van deelbesluiten, maar een samenhangende visie waarin ook alternatieven zoals kernenergie eerlijk worden meegenomen, vóórdat keuzes onomkeerbaar worden vastgelegd.
