Oud Alphen

Oud Alphen: het Hof van Alfen

Wist je dat Alphen ooit een eigen kasteel had? Dit lag aan de huidige Hoflaan in Alphen aan den Rijn. De eerste bewijzen van het bestaan van het ‘Hof van Alfen’ zijn te zien in een geschrift, daterend uit de dertiende eeuw.

Het Hof van Alfen lag aan de zuidelijke oever van de Molenvliet, waar deze in de Rijn uitmondde. Dit bleek een strategische plek, want al het verkeer tussen Leiden en Utrecht kwam hier langs over de Rijn en over de Hoge Rijndijk. In 1507 werd Jacob Coppier van Kalslagen, een dorp in de buurt van huidig Leimuiden, eigenaar van het Hof en ambachtsheer van Alfen. Naar hem en zijn opvolgers werd het Hof sindsdien ook wel ‘Huis Kalslagen’ (of Calslagen) genoemd.

Heldin van het Hof

De dochter van Jacob, Margaretha Coppier van Kalslagen (1516-1597), speelde een belangrijke rol in de strijd tegen de Spaanse overheersing tijdens de Tachtigjarige Oorlog. In 1574 woonde zij met haar man in Antwerpen en waren zij betrokken bij het plan van Willem van Oranje om de stad van binnenuit te veroveren. Daarvoor waren er duizenden soldaten de stad in gesmokkeld.

De Spaanse landvoogd Requesens kreeg lucht van het plan, sloot de poorten van Antwerpen, en gaf bevel tot huiszoekingen waarbij het er hardhandig aan toe ging. In Margaretha’s huis zaten de drie leiders van het complot verstopt. Mede dankzij haar koelbloedige optreden werden zij niet gevonden en stierven er uiteindelijk maar drie personen, terwijl duizenden afwisten van het complot. Om deze reden staat Margaretha nu beter bekend als Heldin van het Hof.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Margaretha van Kalslagen, penning uit 1574-1650.
Margaretha van Kalslagen, penning uit 1574-1650

Van Hof tot buitenplaats

Er zijn geen tekeningen van het Hof uit deze vroege eeuwen bewaard gebleven. Aan bouwkundige details op latere tekeningen is te zien dat het in de vijftiende eeuw een zaalvormige, adellijke omgrachte woning is geweest. In 1623 is het Hof door Tomazius in Hollandse renaissancestijl verbouwd tot de eerste buitenplaats van Alphen. Behalve het landhuis hoorden er ook dienstwoningen, schuren, hooibergen, tuinen, boomgaarden en buitendijks land bij het buiten.

Van buitenplaats tot verzorgingshuis

Rond 1800 is het Hof van Alfen door de toenmalige eigenaar Willem Rijnsburger gesloopt. Alleen het tuinmanshuis en de portierswoning hebben er nog jarenlang gestaan. In 1824 werd op het terrein van het voormalige Hof de eerste rooms-katholieke kerk van Alphen sinds de reformatie gebouwd. Toen in 1886 de Bonifaciuskerk in gebruik werd genomen, werd de oude kerk verbouwd en uitgebreid tot bejaardenhuis, Pension Sint Joseph.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Hendrikstraat41955-MAIN.jpg

De vijver in de tuin van het wooncentrum, de straatnamen Hoflaan en Hofzicht (aan de overkant van de Rijn) en de naam van wooncentrum Hof van Alfen, zijn nu nog het enige dat herinnert aan het voormalige kasteel en buitenplaats.

Dit artikel is gebaseerd op één van de artikelen uit de reeks ‘De Heerlijkheid van Alfen’, een project uit 2020, ontstaan in samenwerking met Eva IJsveld, PRAE archeologie & educatie, de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Stichting Het Cultuurpalet en Cultuurcentrum Parkvilla.

Meer weten over het verleden van Alphen aan den Rijn? Lees alle artikelen van onze rubriek Oud Alphen.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in
Adverteer op Alphens.nl
Adverteer op Alphens.nl

Meer nieuws

Wonen en bouwen gisteren 17:11

Feestelijke start bouw Watersportcentrum in Rijnhaven

Vandaag vond in de Rijnhaven een feestelijke bijeenkomst plaats ter viering van de start van de bouw van het toekomstbestendige watersportcentrum van Nova Watersport. Tijdens het evenement deelden eigenaren Floris en Rutger samen met Wethouder Gerard van As hun visie op de toekomst van het gebied en de rol van het nieuwe gebouw.

Evenement gisteren 16:59

Laatste kans! Beleef het EK Voetbal in Park Rijnstroom

Oranjefans, pak je kans! Morgen, op 21 juni, transformeert Park Rijnstroom in dé plek waar je moet zijn voor een onvergetelijke avond vol oranjegekte, live muziek en natuurlijk de spannende wedstrijd tussen Nederland en Frankrijk, live te volgen op een reusachtig scherm.

Sport gisteren 15:37

Maxime Takken wint zilver op NK Tijdrijden

De 14-jarige Maxime Takken uit Alphen heeft gisteren een knappe prestatie geleverd door de zilveren medaille te winnen op het Nederlands Kampioenschap Tijdrijden in Steenbergen. Over een winderig parcours van 18,9 kilometer wist Maxime in de categorie Nieuweling-meisjes (U17) een gemiddelde snelheid van ruim 38 km/u te behalen, wat haar een tweede plaats opleverde.

Calamiteiten gisteren 15:05

Zwaarbewapende politie-eenheid rijdt verdachte klem op N207

Donderdag is de auto van een verdachte klemgereden door een gespecialiseerde, zwaarbewapende eenheid van de politie. De N207, de provinciale weg tussen Alphen aan den Rijn en Boskoop, werd speciaal voor de arrestatie in beide richtingen afgesloten.

Politiek gisteren 14:28

Bezwaren tegen komst AZC aan Genielaan Alphen aan den Rijn

De voorgenomen vestiging van een asielzoekerscentrum (AZC) aan de Genielaan in Alphen aan den Rijn stuit op bezwaren van omwonenden. Op woensdag 19 juni vond een belangrijke hoorzitting plaats, voorafgaand aan de aankomende beslissing over de omgevingsvergunning.

Evenement gisteren 13:02

Romeinse Dag in Alphen aan den Rijn volledig uitverkocht

De Romeinse Dag op vrijdag 28 juni in het Alphense stadshart is volledig uitverkocht. Op deze dag wordt Alphen-Stad omgetoverd tot een levendig Romeins dorp voor alle leeftijden, met een gevarieerd programma dat onder andere een speurtocht en Romeinse vaartochten omvat. Helaas zijn alle beschikbare tijdsloten voor de Romeinse vaartochten volgeboekt.