Oud Alphen

Oud Alphen: het Hof van Alfen

Wist je dat Alphen ooit een eigen kasteel had? Dit lag aan de huidige Hoflaan in Alphen aan den Rijn. De eerste bewijzen van het bestaan van het ‘Hof van Alfen’ zijn te zien in een geschrift, daterend uit de dertiende eeuw.

Het Hof van Alfen lag aan de zuidelijke oever van de Molenvliet, waar deze in de Rijn uitmondde. Dit bleek een strategische plek, want al het verkeer tussen Leiden en Utrecht kwam hier langs over de Rijn en over de Hoge Rijndijk. In 1507 werd Jacob Coppier van Kalslagen, een dorp in de buurt van huidig Leimuiden, eigenaar van het Hof en ambachtsheer van Alfen. Naar hem en zijn opvolgers werd het Hof sindsdien ook wel ‘Huis Kalslagen’ (of Calslagen) genoemd.

Heldin van het Hof

De dochter van Jacob, Margaretha Coppier van Kalslagen (1516-1597), speelde een belangrijke rol in de strijd tegen de Spaanse overheersing tijdens de Tachtigjarige Oorlog. In 1574 woonde zij met haar man in Antwerpen en waren zij betrokken bij het plan van Willem van Oranje om de stad van binnenuit te veroveren. Daarvoor waren er duizenden soldaten de stad in gesmokkeld.

De Spaanse landvoogd Requesens kreeg lucht van het plan, sloot de poorten van Antwerpen, en gaf bevel tot huiszoekingen waarbij het er hardhandig aan toe ging. In Margaretha’s huis zaten de drie leiders van het complot verstopt. Mede dankzij haar koelbloedige optreden werden zij niet gevonden en stierven er uiteindelijk maar drie personen, terwijl duizenden afwisten van het complot. Om deze reden staat Margaretha nu beter bekend als Heldin van het Hof.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Margaretha van Kalslagen, penning uit 1574-1650.
Margaretha van Kalslagen, penning uit 1574-1650

Van Hof tot buitenplaats

Er zijn geen tekeningen van het Hof uit deze vroege eeuwen bewaard gebleven. Aan bouwkundige details op latere tekeningen is te zien dat het in de vijftiende eeuw een zaalvormige, adellijke omgrachte woning is geweest. In 1623 is het Hof door Tomazius in Hollandse renaissancestijl verbouwd tot de eerste buitenplaats van Alphen. Behalve het landhuis hoorden er ook dienstwoningen, schuren, hooibergen, tuinen, boomgaarden en buitendijks land bij het buiten.

Van buitenplaats tot verzorgingshuis

Rond 1800 is het Hof van Alfen door de toenmalige eigenaar Willem Rijnsburger gesloopt. Alleen het tuinmanshuis en de portierswoning hebben er nog jarenlang gestaan. In 1824 werd op het terrein van het voormalige Hof de eerste rooms-katholieke kerk van Alphen sinds de reformatie gebouwd. Toen in 1886 de Bonifaciuskerk in gebruik werd genomen, werd de oude kerk verbouwd en uitgebreid tot bejaardenhuis, Pension Sint Joseph.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Hendrikstraat41955-MAIN.jpg

De vijver in de tuin van het wooncentrum, de straatnamen Hoflaan en Hofzicht (aan de overkant van de Rijn) en de naam van wooncentrum Hof van Alfen, zijn nu nog het enige dat herinnert aan het voormalige kasteel en buitenplaats.

Dit artikel is gebaseerd op één van de artikelen uit de reeks ‘De Heerlijkheid van Alfen’, een project uit 2020, ontstaan in samenwerking met Eva IJsveld, PRAE archeologie & educatie, de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Stichting Het Cultuurpalet en Cultuurcentrum Parkvilla.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Sport vandaag 16:56

Wens komt uit voor ritmische gymnastiek Wilskracht

De mooie prestaties van de ritmische gymnasten van Wilskracht van het afgelopen seizoen zijn niet onopgemerkt gebleven. Vele podiumplaatsen schreven de gymnasten op hun naam. Hierdoor is een lang gekoesterde wens van de afdeling ritmische gymnastiek van Wilskracht in vervulling gegaan.

Advertorial Evenementen vandaag 16:03

Zaterdag 17 december: Winterplein De Baronie

Het plein van Winkelcentrum de Baronie wordt op zaterdag 17 december omgebouwd tot winterplein. Met een ingepakt cadeautje in de hand en kerstliedjes op de achtergrond kun je de laatste kerstcadeautjes rustig shoppen bij de Baronie. Is je kerstcadeautje nog niet ingepakt, laat hem feestelijk inpakken door de inpakbus.

Overige vandaag 15:15

Geen verbod op gokreclames in Alphen aan den Rijn

In de buitenruimte wordt op meerdere plekken reclame gemaakt. GroenLinks vindt echter dat buitenreclame voor bijvoorbeeld schadelijke producten of diensten verboden moet worden. Zo ook reclame voor kansspelen.

Politie en handhaving vandaag 13:38

Politie adviseert: maak je fietslicht in orde

Vanaf zondag 30 oktober is de wintertijd weer aangebroken. Wat betekent dat het s ’avonds sneller donker wordt. Daarom adviseert de politie je fietslicht in orde te maken.