Het spoorwezen is de afgelopen eeuw behoorlijk veranderd. Het station in Alphen aan den Rijn werd in 1878 geopend, maar van het stationsgebouw dat er toen stond is niet veel meer over. 

Station Alphen werd in 1878 geopend als halte op het traject Leiden-Woerden. Oorspronkelijk droeg het station de naam Station Alphen-Oudshoorn. Tegenwoordig is het omringd door woningen, winkels en wegen, maar bij de opening lag het station midden in het weiland. De Stationsstraat was een met bomen omzoomd landweggetje, dat van de Prins Hendrikstraat naar het station liep.

Bij het station heeft jarenlang een mooie vijver gelegen, die later weer gedempt is. Ook het naastliggende plantsoentje is verdwenen. Naast het station lag ook een haventje. Daar brachten tuinders uit de omgeving hun groenten naar de naastgelegen veiling. Daarna werd het verder getransporteerd per spoor. De naam Havenstraat herinnert er nog aan.

Tekst loopt door onder de foto

In 1915 werd de Haarlemmermeerspoorlijn naar Aarlanderveen (dorp), Nieuwveen en Uithoorn geopend. Deze lijn liep een stukje via het tracé naar Bodegraven, maar boog halverwege de Steekterweg af naar het Noorden. Deze lijn is nooit erg lucratief geweest en werd daarom in 1936 alweer gesloten. De Treinweg en de oude stationsgebouwen in Aarlanderveen en Nieuwveen herinneren nog aan deze lijn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het station door de geallieerden gebombardeerd. Daarbij werden ook huizen in de omgeving beschadigd. 

De gemeente Alphen aan den Rijn was vanaf 1998 al bezig met plannen voor het stationsgebied. Centraal in deze plannen stond de aanleg van een brede fiets- en voetgangerstunnel onder het spoor bij het station door. Eind 2006 werd gestart met de werkzaamheden. In 2007 is het oude station gesloopt en verrees er een compleet nieuw station. Sinds 20 maart 2010 is de tunnel ‘De Verbinding’ opengesteld voor treinreizigers. Opvallend element van het nieuwe station is de fietsenstalling. In de vorm van een Appel biedt het gebouw ruimte aan zo’n 1.000 fietsen. De Fietsappel won in 2012 de Nationale Staalprijs in de categorie Utiliteitsbouw.

Meer weten over het verleden van Alphen aan den Rijn? Lees alle artikelen van onze rubriek Oud Alphen.