Eveline Verhoeve

ROMEINEN Binnen de muren

Het aardige van het Romeinse bouwen is dat er overal wel een standaard voor is. Zo zijn in principe alle castella op dezelfde manier gebouwd. In grote lijnen klopt dat ook wel. Er zijn twee elkaar kruisende hoofdwegen, een hoofdkwartier, de commandantswoning, een aantal barakken, een werkplaats en graanpakhuizen.

Een standaard is er echter om doorbroken te worden. Zelfs in een zeer georganiseerd leger als het Romeinse. Het castellum in Alphen aan den Rijn is kleiner dan gebruikelijk, net als de meeste castella langs de Limes. Bovendien is het niet keurig rechthoekig, maar heeft het een trapeziumvorm. Waarschijnlijk noodgedwongen, door het terrein.

Omdat Albaniana aan de Rijn ligt en een haven voor de deur heeft, ligt de lange kant van het fort richting rivier. Gebruikelijk is dat de smalle kant van een fort richting vijand ligt. Nu is het begrip vijand in dit geval wel een groot woord, want het gaat hier om het bewaken van een belangrijke transportroute over het water.

Als je eenmaal de poort aan de zuidkant van het castellum bent gepasseerd, liggen aan de rechterkant tussen de weg en de rivier lange manschapsbarakken met op de kopse kant het verblijf van hun officier, de centurion. Drie rijen dik en dat twee maal achter elkaar.
De soldaten delen per kleine eenheid een ruimte, een contubernum met wapenkamer en verblijf-, eet- en slaapruimte. Tussen de contuberni en het verblijf van de centurion is een verblijf voor onderofficieren.

Aan de linkerkant van de lange hoofdweg ligt een extreem grote fabrica. Deze werkplaats is aanzienlijk groter dan normaal, mogelijk omdat in de grensstreek veel zelf moet worden gemaakt. Speciaal in de beginjaren zal het castellum grotendeels zelfvoorzienend zijn geweest. Dat betekent trouwens ook dat er veel ambachtslieden en specialisten op verschillende terreinen zijn.

Het bestuurscentrum annex religieus hoofdkwartier ligt op de meest prominente plek aan de kruising van beide wegen die door het castellum lopen. De korte weg voert van de hoofdpoort aan de haven rechtstreeks naar de ingang van het hoofdkwartier en loopt verder langs de zuidzijde van het gebouw richting de westelijke poort van het fort.
De naastgelegen commandantswoning, aan de noordkant van het hoofdkwartier, is niet het laatste gebouw binnen de muren. Er ligt nog een groot horreum, een graanopslagplaats, tussen de woning en de noordelijke muren met poort.

Het gebouwen in het oudste castellum zijn van hout. Dat wil zeggen: er zijn houten funderingen en houten staanders voorzien van dwarslatten. Daartussen zijn de muren van gevlochten tenen besmeerd met leem. Tussen de barakken zijn houten looppaden, wellicht overdekt, aangelegd. 

Dit is de meest waarschijnlijke reconstructie op basis van de vondsten die zijn beschreven tijdens en na de uitgebreide opgravingen van het eerste houten fort in de binnenstad van Alphen aan den Rijn.

Deel 39  van een serie artikelen over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Advertorial Cultuur vandaag 17:43

Filmdiner No Reservations met Catherine Zeta-Jones

De titel van het nieuwe filmdiner op 5, 6 en 7 maart wekt wat verwarring: dit filmdiner is zeker te reserveren. Het concept van thuis een film kijken en tegelijk eten wat je ziet in de film is deze keer met steractrice Catherina Zeta-Jones in de film No Reservations.

Coronavirus in Alphen vandaag 17:00

Het vaccineren in Alphen is nu echt begonnen: “Laat die vaccins maar komen!”

Rond 08:00 uur werd de eerste prik gezet in de tot vaccinatielocatie omgebouwde tennishal van Nieuwe Sloot. Dagelijks zullen daar zo’n driehonderd 80+’ers worden gevaccineerd, maar de daadwerkelijke capaciteit ligt hoger. “In een maand tijd zouden we heel Alphen kunnen vaccineren”, zegt burgemeester Liesbeth Spies.

Calamiteiten vandaag 15:29

Motorrijder komt ten val op Leidse Schouw

Maandagmiddag 1 maart is er een motorrijder ten val gekomen op de Leidse Schouw. Bij het eenzijdige ongeval kwamen meerdere hulpdiensten ter plaatse. 

Van 0 naar 20 vandaag 14:54

Van 0 naar 20: Mitchell en Stefan zijn er bijna

Het moment komt dichter en dichterbij dat Mitchell en Stefan toch echt die 20 kilometer moeten gaan rennen. Allebei zijn ze op de goede weg. Ze zijn er bijna. Tijd voor wat laatste tips!

Alphense Zendmast vandaag 14:06

Alphense zendmast maandagavond rood en groen verlicht

Het verzoek kwam vanuit Kees Kraamer om de Alphense zendmast maandagavond rood en groen te verlichten. Dit doet hij voor zijn hardloopgroepje, met in het bijzonder voor Peter Zuidam. En dat levert ongetwijfeld een leuk moment op, want Kees en Peter zijn beide kleurenblind.