Eveline Verhoeve

ROMEINEN Binnen de muren

Het aardige van het Romeinse bouwen is dat er overal wel een standaard voor is. Zo zijn in principe alle castella op dezelfde manier gebouwd. In grote lijnen klopt dat ook wel. Er zijn twee elkaar kruisende hoofdwegen, een hoofdkwartier, de commandantswoning, een aantal barakken, een werkplaats en graanpakhuizen.

Een standaard is er echter om doorbroken te worden. Zelfs in een zeer georganiseerd leger als het Romeinse. Het castellum in Alphen aan den Rijn is kleiner dan gebruikelijk, net als de meeste castella langs de Limes. Bovendien is het niet keurig rechthoekig, maar heeft het een trapeziumvorm. Waarschijnlijk noodgedwongen, door het terrein.

Omdat Albaniana aan de Rijn ligt en een haven voor de deur heeft, ligt de lange kant van het fort richting rivier. Gebruikelijk is dat de smalle kant van een fort richting vijand ligt. Nu is het begrip vijand in dit geval wel een groot woord, want het gaat hier om het bewaken van een belangrijke transportroute over het water.

Als je eenmaal de poort aan de zuidkant van het castellum bent gepasseerd, liggen aan de rechterkant tussen de weg en de rivier lange manschapsbarakken met op de kopse kant het verblijf van hun officier, de centurion. Drie rijen dik en dat twee maal achter elkaar.
De soldaten delen per kleine eenheid een ruimte, een contubernum met wapenkamer en verblijf-, eet- en slaapruimte. Tussen de contuberni en het verblijf van de centurion is een verblijf voor onderofficieren.

Aan de linkerkant van de lange hoofdweg ligt een extreem grote fabrica. Deze werkplaats is aanzienlijk groter dan normaal, mogelijk omdat in de grensstreek veel zelf moet worden gemaakt. Speciaal in de beginjaren zal het castellum grotendeels zelfvoorzienend zijn geweest. Dat betekent trouwens ook dat er veel ambachtslieden en specialisten op verschillende terreinen zijn.

Het bestuurscentrum annex religieus hoofdkwartier ligt op de meest prominente plek aan de kruising van beide wegen die door het castellum lopen. De korte weg voert van de hoofdpoort aan de haven rechtstreeks naar de ingang van het hoofdkwartier en loopt verder langs de zuidzijde van het gebouw richting de westelijke poort van het fort.
De naastgelegen commandantswoning, aan de noordkant van het hoofdkwartier, is niet het laatste gebouw binnen de muren. Er ligt nog een groot horreum, een graanopslagplaats, tussen de woning en de noordelijke muren met poort.

Het gebouwen in het oudste castellum zijn van hout. Dat wil zeggen: er zijn houten funderingen en houten staanders voorzien van dwarslatten. Daartussen zijn de muren van gevlochten tenen besmeerd met leem. Tussen de barakken zijn houten looppaden, wellicht overdekt, aangelegd. 

Dit is de meest waarschijnlijke reconstructie op basis van de vondsten die zijn beschreven tijdens en na de uitgebreide opgravingen van het eerste houten fort in de binnenstad van Alphen aan den Rijn.

2022 is uitgeroepen tot het Limesjaar: Alphen, wereldstad aan de Limes. Met deze serie artikelen staan we stil bij het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Maatschappelijk vandaag 17:16

Wethouder neemt buurttuin symbolisch in gebruik

Tijdens de Burendag afgelopen zaterdag in ‘Het Kruispunt’ heeft wethouder Gert Jan Schotanus de buurttuin in gebruik genomen. Met de tuin wil ‘Het Kruispunt’ iets betekenen voor de wijk. Maar ze willen ook hun liefde voor de natuur laten zien.

Verkeer en vervoer vandaag 14:55

Extra drempel aangelegd in drukke Karel Doormanstraat

Veel geparkeerde auto’s, kinderen die afgezet worden bij het kinderdagverblijf en de speeltuin bezoeken. En vergeet het bouwverkeer niet. De Karel Doormanstraat in het Alphense Rode Dorp is op dit moment een drukke straat. Bewoners maken zich zorgen om de verkeersveiligheid.

Sport vandaag 12:31

Medailles voor AZC tijdens regiokampioenschappen

Vorige week was eindelijk weer de eerste wedstrijd van het nieuwe seizoen voor de zwemmers van AZC: de limieten wedstrijd in Alkmaar. Dit weekend stond de eerste echte krachtmeting van het seizoen op het programma: de Regionale kampioenschappen estafette in Papendrecht.

Advertorial Horeca vandaag 11:20

Werken bij McDonald's: gastvrij, flexibel en bovenal gezellig

We kennen het allemaal: de grote gele M. Dé plek om naar toe te gaan voor een lekker burgermenu, een McFlurry of gewoon een kopje koffie. Maar een restaurant is niets zonder haar werknemers. Lars (19), Jelle (20), Sem (18) en Jitske (18) vertellen je wat werken bij McDonald’s zo uniek maakt.