Eveline Verhoeve

ROMEINEN Fibula

De fibula is voor de Romeinen wat een veiligheidsspeld is voor moderne mensen. Een beetje kort door de bocht, maar wel duidelijk. Fibula’s zijn er in alle soorten en maten. Van hele zware exemplaren gedragen als mantelspeld, tot kleine fijne spelden om de hals van een blouse te sluiten.

In de Romeinse periode zijn er nog geen ritssluitingen, die worden pas in de negentiende eeuw uitgevonden. Een knoop met knoopsgat is ook nog niet bekend, de houtje-touwtje constructie wordt trouwens wel gebruikt. Klittenband is zo modern, dat is er natuurlijk ook nog niet. En dus gebruiken Romeinen fibula’s om kledingstukken te sluiten.

Het textiel aan het lijf van de gemiddelde legionair bestaat eind eerste eeuw en begin tweede eeuw uit een lendendoek of een onderbroek, een of meer tunica’s, soms een nauwsluitende capri, beenwindsels of sokken en een sjerp om het middel. Al deze kledingstukken zijn genaaid, of gewikkeld. De halsdoek wordt open of gesloten gedragen. Soms is deze gesloten met een kleine eenvoudige fibula.

De mantel is een ander verhaal. Er zijn veel verschillende mantels. Het eenvoudige model is rechthoekig en wordt op de schouder met een grote fibula gesloten. Er zijn echter ook mantels met een ingewikkelder patroon, bijvoorbeeld de paenula die er uit ziet als een moderne regencape met capuchon.

In het Romeinse castellum Albaniana zijn  maar liefst zeventig fibula’s gevonden. Daarvan zijn er 32 helemaal compleet en van 28 ontbreekt alleen de naald. Er zijn 58 vondsten onderzocht en gedetermineerd in tien verschillende typen. De meeste fibula’s zijn Aucissafibula’s, dit zijn er achttien, er zijn dertien ogenfibula’s en negen knikfibula’s. Het zijn allemaal typische vondsten uit militaire opgravingen uit de tweede helft van de eerste en het begin van de tweede eeuw.

Er zijn ook zeven draadfibula’s gevonden, waarvan een bijzonder exemplaar. Deze complete fibula is een Ettlinger 3 met onderdraadse veerconstructie. De bovendraad heeft een relatief hoge gewelfde boog en buigt na de naaldhouder bovenlangs terug.
Behalve het gave exemplaar uit de Alphense opgraving is er maar een ander soortgelijk maar veel kleiner exemplaar in Nijmegen gevonden. De bijzondere La Tène fibula komt uit de eerste helft van de eerste eeuw en is in principe een Gallisch inheems model uit de Late IJzertijd.

Een reconstructie van een soortgelijke maar simpelere en kleinere fibula (foto) is niet heel ingewikkeld om te maken. De basis is metaaldraad. De draad wordt in vorm gebogen en gehamerd om het metaal te harden.

2022 is uitgeroepen tot het Limesjaar: Alphen, wereldstad aan de Limes. Met deze serie artikelen staan we stil bij het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in
Adverteer op Alphens.nl
Adverteer op Alphens.nl

Meer nieuws

Advertorial Milieu en duurzaamheid gisteren 16:59

Ondernemers, doe mee aan onderzoek naar duurzaam ondernemen!

Verschillende partijen, waaronder EDBA, VOA, Greenport Boskoop, mboRijnland, Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) en de Gemeente Alphen aan den Rijn, hebben de handen ineengeslagen voor een gezamenlijk onderzoek onder ondernemers in onze gemeente. Dit onderzoek heeft tot doel de uitdagingen en behoeften van ondernemers op het gebied van duurzaam en circulair ondernemen in kaart te brengen.

Politiek gisteren 14:46

Alphense politiek tevreden over nieuw dierenbeleid

De aanvulling op het Alphense dierenbeleid is een voorbeeld voor andere gemeenten. Dat vindt wethouder Gert-Jan Schotanus over de uitwerking van een initiatiefvoorstel over dierenwelzijn van de Alphense gemeenteraad. De Alphense politiek is het hiermee eens en zal de Aanvulling Kader Dierenwelzijn in haar komende gemeenteraadsvergadering goedkeuren.

Politiek gisteren 12:04

Regels Jeugdzorg, Wmo en Participatie worden aangepast

Door verschillende oorzaken moeten de Verordening Sociaal Domein en de bijbehorende Nadere Regels worden aangepast. Het gaat daarbij vooral om wijzigingen door wettelijke regels. Ook zijn er aanpassingen nodig omdat de wet Breed Offensief inmiddels is ingegaan.

Werken gisteren 09:48

Vacatureoverzicht week 15: nieuwste vacatures

Op zoek naar een nieuwe uitdaging? Hier kan Alphens.nl jou bij helpen! Op onze vacaturepagina vind je vacatures in allerlei branches. Een overzicht van het aanbod dat er de afgelopen week bij is gekomen, check je hier.

Blog Opinie 12 apr. 2024 19:59

MINERVA Bloedbad

Gemeente Alphen aan den Rijn gaat 25 miljoen euro bezuinigen. En dat niet een keer, maar vanaf nu elk jaar. Dat is nogal wat. Het betekent dat er veel gaat sneuvelen van wat wij nu normaal vinden. Of, het betekent dat de gemeentelijke belastingen aanzienlijk zullen stijgen.

Advertorial Overige 12 apr. 2024 17:01

Problemen in de zoektocht naar nieuwe medewerkers? Let's Recruit! helpt je uit de brand!

Een groeiend bedrijf is natuurlijk goed, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee. Het vinden van het juiste talent wordt soms zo lastig dat bedrijven orders moeten laten lopen of bestaande collega’s onbedoeld zwaar belasten. Let’s Recruit! ontzorgt daarom bij technische MKB-bedrijven het gehele recruitmentproces. Maar wat doen ze nou precies tijdens dat proces?