Eveline Verhoeve

ROMEINEN Omwalling en poort

Rond het Alphense castellum lag vanaf het prille begin een omwalling. Deze werd snel aangelegd, zodat de legionairs binnen de muren aan de gebouwen in het fort konden werken. De omwalling bestond uit een houten bekisting gevuld met aarde en hierop een loopgang.

Zo simpel als het klinkt, is het echter niet. Met de eerste omwalling, de eerste houten muur, is begonnen direct na het bepalen van waar het castellum moest komen. Er moest flink wat hout uit de omgeving worden gekapt. Stammen voor de fundering en hout waarvan de planken voor de houten buiten- en binnenwand konden worden gemaakt. Ook waren heipalen nodig om de bekisting, de beide wanden, stevig neer te kunnen zetten.

Om de omwalling te plaatsen, moest eerst de ondergrond worden schoongemaakt. Dat was al een beste klus, want het castellum moest wel onderdak bieden aan honderden legionairs en hun spullen. Het had dus geen geringe afmetingen. Op de schone ondergrond werden zachthouten stammen gelegd. Een essen stam uit deze fundering is dendrochronologisch gedateerd. De es bleek aan het eind van het jaar 40 te zijn gekapt.

Daarna werden de zware palen voor de bekisting, binnenwand en buitenwand, geheid. Daarvoor werden paalkuilen gegraven en de zware rechthoekige palen waren speciaal hiervoor van punten voorzien. Deze palen werden ongeveer een meter uit elkaar geplaatst.
De palen werden vervolgens voorzien van degelijke brede planken. Tussen de beide wanden werd de aarden vulling aangebracht.

De binnenzijde van de muur was lager dan de buitenzijde. Aan de buitenzijde werden telkens manshoge en iets lagere delen gemaakt. Net als later de kantelen van middeleeuwse kastelen. Ze hadden dezelfde functie. De hogere delen boden bescherming en vanaf de lagere delen was er een aardig uitzicht en konden bijvoorbeeld pijlen worden afgeschoten.

Op de hoeken van de houten muur werden torens met een verhoogd platform aangebracht. Ook de poorten hadden torens. Uit onderzoek van de zuidelijke poort blijkt dat aan de bouw van de poort eerder werd begonnen dan aan de omwalling zelf. Het poortgebouw bestond uit twee torens met een loopbrug boven de doorgang en zware deuren om de ingang af te kunnen sluiten.

Het poortgebouw was in totaal ruim elf meter breed en had vierkante torens aan weerszijden. Beide torens waren 3,5 meter breed en 6,5 meter diep. De doorgang was daarmee ongeveer even breed als een toren. Alphen aan den Rijn, Zwammerdam en Valkenburg hadden allemaal eenzelfde soort poortgebouwen.

Deel 22 van een serie artikelen over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Van 0 naar 20 vandaag 18:41

Van 0 naar 20: het weer

Tja, kijk naar buiten en je weet het eigenlijk al. Het is herfst. En dat betekent regen, wind en lage temperaturen. Maar ja, dat schema blijft roepen. En omdat de 20 van Alphen al in maart gelopen gaat worden, zullen Stefan en Mitchell toch moeten blijven trainen. Motivatie vinden dus!

Advertorial Economie vandaag 17:15

Wouter Sjerp: hét juiste advies voor jouw hypotheek

Voor vele Alphenaren zal dit gezicht of deze naam wel bekend klinken. De goedlachse Wouter, geboren en getogen in Alphen aan den Rijn, heeft menig dorpsgenoot al voorzien van juist advies qua hypotheek. En nu pakt hij dat nog beter aan. Hij is dé hypotheekspecialist van Alphen.

Blog Op reis met Naomi vandaag 15:26

Op reis met Naomi: Unleash the Power Within

Deze week ben ik even wat later, wat komt door mijn 4-daagse online evenement ‘UPW’ (Unleash the Power Within) van Tony Robbins, waarin ik vier dagen volledig ondergedompeld ben in persoonlijke ontwikkeling. Concrete handvatten, bijzondere en leerzame verhalen, mooie meditaties, diepe inzichten, vele realisaties, verbinding; met mijzelf en met andere deelnemers (11.000 uit maar liefst 139 landen!).