Eveline Verhoeve

ROMEINEN Schoenen

Legionairs lopen in de eerste eeuw op soldatenlaarzen, de caligae. Deze worden door het leger betaald en de soldaten krijgen zelfs spijkergeld om de zolen te laten repareren. Dat belet de militairen overigens niet om ook in hun burgerleven op de 'kissies' rond te stampen. Burgerschoenen zijn er ook. Voor mannen, vrouwen en kinderen.

In het Alphense fort Albaniana zijn resten van schoenen uit de tweede helft van de eerste eeuw aangetroffen, waarschijnlijk van na de Bataafse Opstand (69-70). Het gaat om een aantal zolen met spijkers. Vier ervan zijn min of meer compleet, van vijf andere zijn grotere resten opgegraven. De meeste exemplaren hebben een volwassen mannenmaat. Twee ervan echter niet, deze zullen van vrouwen of kinderen zijn geweest.

Typisch Romeins zijn genagelde zolen, bekend van de caligae uit de eerste eeuw. Aan het begin van de tweede eeuw worden de caligae vervangen door dichte laarzen. De spijkerzolen blijven echter tot halverwege de vierde eeuw gewoon in gebruik, ook voor andere typen schoenen en laarzen dan die van de soldaten.

Het gebruik van binnen- en buitenzolen is heel Romeins. Vroege carbatinae, inheemse schoenen gemaakt uit een stuk leer, krijgen zelfs als ‘extra’ een genaaide zool. In een latere periode worden ook de carbatinae ‘geromaniseerd’ en worden ze een stuk eleganter.

Romeinse schoenen lijken op middeleeuwse en op moderne schoenen. Voor wat betreft de techniek van het maken althans. De modellen zijn typisch Romeins.

Kenmerkend Romeins is het gebruik van stiksel als versiering. In tegenstelling tot middeleeuwse exemplaren waarbij de naden worden weggewerkt, zijn naden juist goed zichtbaar bij Romeinse schoenen. Dat gaat zover dat ook de zijkanten van het leer op de bovenzijde van een schoen niet worden weggewerkt maar juist als versiering dienen.

In de noordelijke provincies is de schoenmode behoorlijk goed te volgen. Daarom zijn completere exemplaren geschikt om voor datering te gebruiken. Opvallend is ook, aldus deskundige Carol van Driel-Murray, dat elk model schoen een groot verspreidingsgebied kent.

De Romeinse militaire schoenmakers maken en repareren naast caligae ook burgerschoenen, voor mannen en vrouwen en kinderen. Als zo’n schoenmaker de militaire dienst verlaat, vestigt deze veteraan zich nogal eens in de handelsnederzetting bij het castellum. Dat is een van de redenen dat de Romeinse schoenmakerskunst zich gemakkelijk kan verspreiden en handhaven.

Ondanks de relatief gunstige omstandigheden zijn er in Albaniana weinig leerresten teruggevonden en dus ook weinig resten van schoenen, laat staan een gaaf exemplaar. Enerzijds omdat de afsnijdsels tijdens opgravingen vaak niet worden herkend en anderzijds wordt het leer van schoenen vaak hergebruikt.

Op de foto links tweede-eeuwse vrouwenschoenen (reconstructie Gelderse Roos) en rechts carbatinae met Romeinse buitenzool, deze worden zowel door mannen als door vrouwen gedragen.

2022 is uitgeroepen tot het Limesjaar: Alphen, wereldstad aan de Limes. Met deze serie artikelen staan we stil bij het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in
Adverteer op Alphens.nl
Adverteer op Alphens.nl

Meer nieuws

Advertorial Verkeer en vervoer vandaag 09:27

Laat jouw auto-olie verversen zonder afspraak bij Auto Service Alphen B.V.!

Om ervoor te zorgen dat de motor van hun auto goed blijft functioneren, moeten automobilisten om de zoveel tijd de motorolie laten verversen. Bij Auto Service Alphen B.V. hebben klanten de mogelijkheid om hun olie te laten verversen zonder vooraf een afspraak te maken.

Onderwijs gisteren 18:26

Leerlingen Groene Hart Topmavo organiseren AVEA-markt

Morgen organiseren de leerlingen van klas 3tl voor de tweede keer de AVEA-markt. Tijdens deze markt kunnen de bezoekers meer dan 35 marktkraampjes bezoeken en bijvoorbeeld smoothies, t-shirts, armbandjes, koeken en nog veel meer andere producten kopen. Ook kan men flessenvoetballen, pullbar hangen, nagels laten lakken en wordt er muziek gemaakt.  

Advertorial Horeca-arrangementen gisteren 17:40

Nieuw bij De Beren: 3-Gangen Puzzel Diner

Sinds kort kun je bij De Beren Alphen aan den Rijn niet alleen terecht voor een heerlijk 3-gangen diner, maar los je ook puzzels op om jouw eten vrij te spelen!

Kinderen gisteren 16:31

De King's Arena gelanceerd door Alphen Vitaal voor Koningsspelen

In aanloop naar de Koningsspelen heeft Alphen Vitaal een baanbrekend nieuw initiatief onthuld: De King's Arena. Dit online platform is speciaal ontworpen voor basisschoolkinderen in onze gemeente, met als doel hen op een speelse manier voor te bereiden op de Koningsspelen en meer te leren over sport, beweging en een gezonde levensstijl.

Politiek gisteren 15:15

BIZ-gebieden ontvangen jaarlijks financieel voorschot

Zowel in het centrumgebied van Alphen-Stad als van Boskoop hebben de ondernemers een Bedrijven InvesteringsZone (BIZ) opgericht. Elk bedrijf legt een bedrag in en vanuit de ontstane fondsen worden gezamenlijke activiteiten georganiseerd. De gemeente Alphen aan den Rijn int de bedragen en keert deze uit aan de BIZ-organisaties.