Eveline Verhoeve

ROMEINEN Schrijfwerk

Net als tegenwoordig werd door de Romeinen van alles vastgelegd op schrift. Dat kon op verschillende manieren. Papier was er nog niet, maar papyrus en hout waren er wel. Zowel op kleine houten blaadjes als op papyrusvellen werd geschreven met inkt.

Wie in het Romeinse leger wilde, moest kunnen lezen en schrijven. Dat de soldaten dat inderdaad konden, blijkt bijvoorbeeld uit brieven die in het Britse fort Vindolanda zijn gevonden. Daar zat een cohort Bataafse jongens die naar huis schreven. En huis, dat was hier.

Er zijn ook veel boeken bekend uit de Romeinse tijd. Neem bijvoorbeeld de historische geschriften van Tacitus, onder meer over onze streken die hem niet zo bevielen. Of de Bello Gallico van Julius Caesar die de verovering van Gallië beschrijft. Zelfs het Nieuwe Testament is geschreven binnen de grenzen van het Romeinse Rijk.

Voor gewone brieven werden dunne houten plankjes gebruikt, een soort blaadjes. Die werden met inkt beschreven en vervolgens aan elkaar bevestigd. Een brief bestond als het ware uit een stapel dunne plankjes met een leren koord eromheen.

Door een hoger geplaatste persoon, bijvoorbeeld de commandant, werd waarschijnlijk papyrus gebruikt. Dit wordt gemaakt van de stengels van een papyrusplant die in horizontale en verticale rijen aan elkaar worden gelijmd. Hierop kon met pen en inkt worden geschreven.

De inkt zat gewoonlijk in een inktpot van metaal of terra sigillata aardewerk. Naast dit soort normale inktpotten is ook een bijzonder exemplaar in het Alphense castellum gevonden. De unieke inktpot is gemaakt van gevernist aardewerk. Deze inktpot komt, net als veel terra sigillata exemplaren, uit een fabriek in het zuid-Gallische Lyon.

Voor huis-tuin-en-keukenschrijfsels waren er houten wastabletten. Op iets verdiept hout was bijenwas aangebracht. Daarin werden de letters gedrukt met een schrijfstift van metaal, been of hout. Wilde je het geschrevene bewaren, dan werden twee tabletten met de beschreven kanten tegen elkaar aan vastgemaakt. Na gebruik kon de was worden gladgestreken. Zo’n tablet is in het Alphense fort vrijwel compleet teruggevonden.

2022 is uitgeroepen tot het Limesjaar: Alphen, wereldstad aan de Limes. Met deze serie artikelen staan we stil bij het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Evenementen vandaag 15:50

Laatste 500 tickets voor de Zomerspektakel Vrijdag nu in de verkoop

Sta jij straks op het Zomerspektakel aan het Meer om zoals vanouds lekker te zingen en te dansen op muziek van Anouk, Snelle en Kensington? Scoor dan nog snel je tickets, want met tweeënhalve week op de teller zijn er nog maar 500 kaarten beschikbaar.

Advertorial Maatschappelijk vandaag 15:01

Nieuw initiatief in de regio: “De Coöperatiekring Leiden-Haaglanden”

Gelijke kansen voor alle kinderen. Het is een mooi uitgangspunt, maar de praktijk is weerbarstig. Afgelopen jaren nam de kansenongelijkheid in de regio Leiden-Haaglanden verder toe. Door de coronacrisis raakten kinderen in een achterstandssituatie verder achterop. De Coöperatiekring Leiden-Haaglanden wil daar verandering in brengen. Door financiële ondersteuning van concrete projecten zoals extra taallessen of de coaching van ouders.

Politiek vandaag 14:16

Aanleg fietsbrug over Aarkanaal start na de zomer

Na enige vertraging plus oplopende kosten wordt de geplande fietsbrug over het Aarkanaal in het verlengde van de Burgemeester Bruins Slotsingel na de zomer aangelegd. Naar verwachting kunnen de eerste Alphense fietsers en voetgangers in het voorjaar van 2024 de brug in gebruik nemen.

Wonen en bouwen vandaag 13:29

Sloopterrein Rode Dorp wordt vanaf donderdag eindelijk volledig afgesloten

Aankomende donderdag en vrijdag wordt in het Rode Dorp dan eindelijk de gehele bouwplaats voor de nieuwbouw van fase 2 afgesloten met hekken. “Daarmee maken we een afgesloten bouwplaats, een veilige omgeving waarbinnen we de oude woningen kunnen slopen en de nieuwe woningen kunnen opbouwen.”