Eveline Verhoeve

ROMEINEN Tabula Peutingeriana

De Tabula Peutingeriana is een middeleeuwse landkaart, nagetekend van Romeinse kaarten uit de derde en vierde eeuw. Op de landkaart staat het hele Romeinse Rijk zoals het was aan het eind van de vierde eeuw, circa 400 na christus, compleet met de Limes en Mare Nostrum.

Het ontbrak de Romeinen niet aan zelfvertrouwen. De Middellandse Zee heet op de Peutinger kaart, de moderne naam voor de middeleeuwse tabula, Mare Nostrum oftewel Onze Zee. Rond deze zee lag het Rijk: de Noord-Afrikaanse kust, het Midden-Oosten, Klein Azië, Zuid-Europa, Centraal Europa en Noordwest Europa inclusief de Britse eilanden.

De lange opgerolde landkaart is gemaakt van elf bladen perkament, het twaalfde blad met Britannia en het Iberisch schiereiland ontbreekt. De bladen zijn 38 centimeter hoog. In totaal is de Peutinger kaart 6 meter 83 lang.
De Peutinger kaart is gemaakt aan het begin van de dertiende eeuw. Zoals alle geschriften en landkaarten in die tijd was het monnikenwerk om zo’n kaart naar oudere originelen te kopiëren.

Oorspronkelijk gaat het om Romeinse wegenmappen uit derde en vierde eeuw. Deze mappen werden op eenzelfde manier gemaakt als tegenwoordig de trein- en metrokaarten. De stations zijn met naam aangegeven, met nette rechte lijnen die de afstand weergeven. Bochtenwerk is er niet bij en details zijn er ook niet.

'Ons stukje' van de Peutinger kaart ligt helemaal bovenaan. De grens is de rivier de Rijn, weergegeven als een kronkelende dubbele lijn. Op de kaart staat de Limes, het grenspad, hieronder met  castella, castra en nederzettingen.
De castella zijn forten zoals Albaniana in Alphen-Stad en Nigrum Pullum in Zwammerdam. In deze forten was een deel van een legioen gelegerd. Nijmegen is een castra, een legioensstad. Forum Hadriani, het huidige Voorburg, is de meest noordelijke bestuurszetel en staat uiterst links op de Romeinse weg.

De Peutinger kaart is tot nu toe behoorlijk betrouwbaar gebleken. Archeologen wisten al dat er ergens in Alphen aan den Rijn een Romeins castellum zou moeten liggen nog voordat het gevonden was.

Deel 4 van een serie artikelen over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Overige vandaag 09:14

Koningin op virtueel werkbezoek bij de gemeente Alphen aan den Rijn

De gemeente Alphen aan den Rijn ontving op woensdag 30 september hoog bezoek: koningin Máxima kwam op werkbezoek. Vanwege de aangescherpte coronamaatregelen gebeurde dit niet fysiek, maar digitaal. Er werd gesproken over de aanpak van schuldenproblematiek.

Voor Kinderen gisteren 16:59

Kinderen voor Kinderen gaat op bezoek in Museumpark Archeon

De Kinderboekenweek 2020 is van start gegaan. Het thema is ‘En toen?’, waarbij we teruggaan in de geschiedenis. Kinderkoor Kinderen voor Kinderen is letterlijk de geschiedenis ingedoken en bracht hiervoor een bezoek aan Museumpark Archeon in Alphen.

Evenementen gisteren 15:55

Horrorliefhebbers zijn welkom in Alphens Spookhuis

Op maandag 19 oktober opent de ‘Fright Factory’ haar deuren aan de Olympiaweg in Alphen aan den Rijn. Deze Halloween experience is een project vanuit Poppodium MAX en Stichting De Fantasie Compagnie.

Rechtszaak gisteren 15:04

OM eist jeugd-tbs tegen tiener voor doodsteken neef

De 19-jarige Alphenaar die op 23 februari zijn 16-jarige neef uit Amsterdam doodstak in de Diamantbuurt in Alphen had waanbeelden, zo zei hij zelf tijdens de zitting op woensdag 30 september. Het Openbaar Ministerie (OM) heeft jeugd-tbs geëist tegen de verdachte.