Eveline Verhoeve

ROMEINEN Tabula Peutingeriana

De Tabula Peutingeriana is een middeleeuwse landkaart, nagetekend van Romeinse kaarten uit de derde en vierde eeuw. Op de landkaart staat het hele Romeinse Rijk zoals het was aan het eind van de vierde eeuw, circa 400 na christus, compleet met de Limes en Mare Nostrum.

Het ontbrak de Romeinen niet aan zelfvertrouwen. De Middellandse Zee heet op de Peutinger kaart, de moderne naam voor de middeleeuwse tabula, Mare Nostrum oftewel Onze Zee. Rond deze zee lag het Rijk: de Noord-Afrikaanse kust, het Midden-Oosten, Klein Azië, Zuid-Europa, Centraal Europa en Noordwest Europa inclusief de Britse eilanden.

De lange opgerolde landkaart is gemaakt van elf bladen perkament, het twaalfde blad met Britannia en het Iberisch schiereiland ontbreekt. De bladen zijn 38 centimeter hoog. In totaal is de Peutinger kaart 6 meter 83 lang.
De Peutinger kaart is gemaakt aan het begin van de dertiende eeuw. Zoals alle geschriften en landkaarten in die tijd was het monnikenwerk om zo’n kaart naar oudere originelen te kopiëren.

Oorspronkelijk gaat het om Romeinse wegenmappen uit derde en vierde eeuw. Deze mappen werden op eenzelfde manier gemaakt als tegenwoordig de trein- en metrokaarten. De stations zijn met naam aangegeven, met nette rechte lijnen die de afstand weergeven. Bochtenwerk is er niet bij en details zijn er ook niet.

'Ons stukje' van de Peutinger kaart ligt helemaal bovenaan. De grens is de rivier de Rijn, weergegeven als een kronkelende dubbele lijn. Op de kaart staat de Limes, het grenspad, hieronder met  castella, castra en nederzettingen.
De castella zijn forten zoals Albaniana in Alphen-Stad en Nigrum Pullum in Zwammerdam. In deze forten was een deel van een legioen gelegerd. Nijmegen is een castra, een legioensstad. Forum Hadriani, het huidige Voorburg, is de meest noordelijke bestuurszetel en staat uiterst links op de Romeinse weg.

De Peutinger kaart is tot nu toe behoorlijk betrouwbaar gebleken. Archeologen wisten al dat er ergens in Alphen aan den Rijn een Romeins castellum zou moeten liggen nog voordat het gevonden was.

Deel 4 van een serie artikelen over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Zelf een leuk nieuwsbericht? Whatsapp ons!
Zelf een leuk nieuwsbericht? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Muziek gisteren 15:07

Talent van de maand: Roberto van Raamsdonk

De 22-jarige Roberto van Raamsdonk (Rovara) uit Alphen timmert hard aan de weg. Samen met de winnaar van The X Factor in Australië, Joey Djia brengt hij deze maand een single uit. “Ik ben heel erg trots op het resultaat.”

De Heerlijkheid van Alfen gisteren 13:24

De Heerlijkheid van Alfen: strategisch Alphen

Alphen was in de middeleeuwen en later niet alleen een gezapig dorp van boeren en turfgravers. Vlakbij lag een belangrijk strategisch punt waar hard om werd gevochten: de Goudse sluis. Gastauteur Bertus Brokamp is Alphenaar, militair historisch geograaf, maakt harnassen en doet steekspelen in het openluchtmuseum Archeon. Hij heeft zich verdiept in de militaire kant van de Alphense geschiedenis.

Advertorial Winkels gisteren 11:12

Primera Aarhof start met digitaliseren van oud beeld-, en geluidsmateriaal

Voor veel mensen een bekende vraag: wat doen we met al die oude negatieven? Of: zou het niet zonde zijn als onze trouwfilm verloren zou gaan? Primera Jacobs in Winkelcentrum Aarhof heeft het antwoord. Je kunt sinds kort terecht voor het digitaliseren van kostbare dia's, negatieven, alle gangbare videoformaten zoals VHS, MiniDV, Hi8, Super8, Vinyl, en nog veel meer!

Coronavirus in Alphen gisteren 10:17

Aquasport, peuterzwemmen en recreatief zwemmen hervat

Vanaf maandag 8 juni start De Thermen2 weer met Aquarobics, Seniorfit, Peuterzwemmen en Recreatief zwemmen. De Thermen2 mocht de zwembaden in Alphen aan den Rijn drie weken geleden weer openen. De herstart van zwemlessen en banenzwemmen bleek zo soepel te zijn verlopen dat een volgende stap gezet kan worden.

Heel Alphen Beweegt gisteren 09:33

#HeelAlphenBeweegt brengt Alphenaren in beweging

Bewegen is belangrijk. Door te bewegen blijf je gezond en zit je lekkerder in je vel. Bewegen, en daarmee zorgen voor je gezondheid, is essentieel voor jong en oud. Maar bewegen heeft ook een sociale component, want het zorgt voor een gevoel van verbondenheid. Daarom wordt op maandag 8 juni gestart met #HeelAlphenBeweegt.

Blog Opinie 5 jun. 2020 19:59

MINERVA Vakantie

Hoewel de grenzen opengaan en de vliegtuigen worden afgestoft, denk ik toch dat er veel meer mensen dan andere jaren gewoon thuis vakantie gaan vieren. Dat mag geen probleem zijn, want er is een mooie warme zomer voorspeld.