Eveline Verhoeve

Romeins verleden van een stukje Omloopkanaal

Het Omloopkanaal in het Alphense stadshart is halverwege de zeventiende eeuw gegraven. Maar, het gedeelte tussen de brug van het Fossapad naar de Postkade en de Oude Rijn heeft een veel oudere geschiedenis. In de Romeinse tijd was hier namelijk ook al een geul.

Als het Romeinse leger besluit om langs de Oude Rijn castella aan te leggen, moeten er door de landmeters goede locaties worden gezocht. De castella worden allemaal op de zuidelijke oever aangelegd. Sommige worden naast en andere worden tegenover een zijrivier aangelegd.
Het Alphense castellum Albaniana wordt recht tegenover de monding van de Kromme Aar gepland.

De Romeinse landmeters moeten bij de planning ook rekening houden met een bestaande ‘geul’ in het landschap. Deze loopt vanaf de Oude Rijn vrijwel recht naar het westen, in moderne termen richting Bospark. We weten niet zeker wat deze geul in de Romeinse tijd precies is. Er zijn namelijk twee goede theorieën: een doorbraakgeul of een veenrivier.

Doorbraakgeul
De ene theorie is dat de geul een doorbraakgeul is, ontstaan door een grote overstroming van de Rijn. Het rivierwater breekt door de oeverwal heen en stroomt met veel geweld de riviervlakte op. Zo’n geul kan vol water staan, maar kan ook na een tijdje droogvallen.
Op deze manier is de doorbraakgeul ingetekend op de Romeinse landkaart in het boek Alphen aan den Rijn – Albaniana 2001-2002.

Veenrivier
De andere theorie is dat het gaat om een veenriviertje. Deze loopt vanaf een plek, vlakbij waar nu Museumpark Archeon ligt, naar het noorden en buigt dan ongeveer bij de huidige spoorlijn naar het oosten. Dit veenriviertje watert af in de Oude Rijn.
Op deze manier is de veenrivier in getekend op de landschappelijke reconstructie van het Romeinse landschap in het boek Living along the Limes 2017.

Locatie castellum
Het castellum van het Romeinse garnizoen wordt uiteindelijk gebouwd met een lange kant naar de rivier Oude Rijn. Dit is een belangrijke transportroute met aanlegplaatsen bij alle castella. De hoofdingang van het castellum ligt daarom aan de rivier. Een smalle kant ligt tegenover de geul van de Rijn naar het binnenland.

Verdedigingswerken  
Rond het castellum zijn verdedigingswerken. Er is een brede muur gebouwd met grote hoektorens waar groot geschut op staat. Aan de lange zijden zijn kleinere tussenliggende torens. In alle vier de zijden van het castellum is een grote poort.
Buiten de muren worden greppels gegraven, meestal meer dan een. Het gaat in principe om droge greppels. Maar in het natte landschap zo pal langs de grote rivier is ‘droog’ een relatief begrip.

Brug in Limesweg
De Limesweg die dwars door het castellum loopt, gaat via de noordelijke poort over de geul. Er ligt hier zeer waarschijnlijk een brug. Het zal dan gaan om een moerasbrug. Deze is meer een voortzetting van de weg dan een losse brugconstructie.

Zeventiende eeuw
In de zeventiende eeuw wordt het Omloopkanaal gegraven. Het doel is om kleinere schepen om te leiden en niet voor de Alphense Brug te laten wachten. Het helemaal nieuw uitgegraven Omloopkanaal loopt ruim om het Romeinse castellum en een stukje dorpshart heen. De keuze van het tracé heeft te maken met de nog in het landschap duidelijk zichtbare resten van het castellum en de benodigde lengte voor de schepen.

Castellumterrein
In het moderne stadshart is de omvang van het Romeinse castellum nog goed zichtbaar. De grens van het castellumterrein inclusief de verdedigingswerken loopt via de route Oude Rijn, Omloopkanaal, Castellumstraat en Pieter Doelmanstraat tot aan de Alphense Brug.

Op de foto: het ‘Romeinse’ deel van het Omloopkanaal vanaf de brug tussen Fossapad en Postkade met zicht op de Postbrug vlakbij de Oude Rijn.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in
Adverteer op Alphens.nl
Adverteer op Alphens.nl

Meer nieuws

Advertorial Milieu en duurzaamheid gisteren 16:59

Ondernemers, doe mee aan onderzoek naar duurzaam ondernemen!

Verschillende partijen, waaronder EDBA, VOA, Greenport Boskoop, mboRijnland, Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) en de Gemeente Alphen aan den Rijn, hebben de handen ineengeslagen voor een gezamenlijk onderzoek onder ondernemers in onze gemeente. Dit onderzoek heeft tot doel de uitdagingen en behoeften van ondernemers op het gebied van duurzaam en circulair ondernemen in kaart te brengen.

Politiek gisteren 14:46

Alphense politiek tevreden over nieuw dierenbeleid

De aanvulling op het Alphense dierenbeleid is een voorbeeld voor andere gemeenten. Dat vindt wethouder Gert-Jan Schotanus over de uitwerking van een initiatiefvoorstel over dierenwelzijn van de Alphense gemeenteraad. De Alphense politiek is het hiermee eens en zal de Aanvulling Kader Dierenwelzijn in haar komende gemeenteraadsvergadering goedkeuren.

Politiek gisteren 12:04

Regels Jeugdzorg, Wmo en Participatie worden aangepast

Door verschillende oorzaken moeten de Verordening Sociaal Domein en de bijbehorende Nadere Regels worden aangepast. Het gaat daarbij vooral om wijzigingen door wettelijke regels. Ook zijn er aanpassingen nodig omdat de wet Breed Offensief inmiddels is ingegaan.

Werken gisteren 09:48

Vacatureoverzicht week 15: nieuwste vacatures

Op zoek naar een nieuwe uitdaging? Hier kan Alphens.nl jou bij helpen! Op onze vacaturepagina vind je vacatures in allerlei branches. Een overzicht van het aanbod dat er de afgelopen week bij is gekomen, check je hier.

Blog Opinie 12 apr. 2024 19:59

MINERVA Bloedbad

Gemeente Alphen aan den Rijn gaat 25 miljoen euro bezuinigen. En dat niet een keer, maar vanaf nu elk jaar. Dat is nogal wat. Het betekent dat er veel gaat sneuvelen van wat wij nu normaal vinden. Of, het betekent dat de gemeentelijke belastingen aanzienlijk zullen stijgen.

Advertorial Overige 12 apr. 2024 17:01

Problemen in de zoektocht naar nieuwe medewerkers? Let's Recruit! helpt je uit de brand!

Een groeiend bedrijf is natuurlijk goed, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee. Het vinden van het juiste talent wordt soms zo lastig dat bedrijven orders moeten laten lopen of bestaande collega’s onbedoeld zwaar belasten. Let’s Recruit! ontzorgt daarom bij technische MKB-bedrijven het gehele recruitmentproces. Maar wat doen ze nou precies tijdens dat proces?