Rijd je een auto van tien jaar of ouder? Dan merk je het misschien al: bij warm weer moet je vaker olie bijvullen dan in de winter. Dat is geen toeval. Hoge temperaturen maken motorolie dunner, waardoor deze sneller langs afdichtingen en zuigerveren lekt of verdampt. Bij oudere motoren, waar rubberen pakkingen al wat versleten zijn, valt dit effect extra op. Zeker nu veel inwoners van Alphen aan den Rijn deze zomer de N11 of A4 op gaan richting hun vakantiebestemming, is het goed om te weten wat er in de motor gebeurt en hoe je problemen voorkomt.
Wat doet hitte precies met motorolie?
Wat doet hitte precies met motorolie? In de webshop autodoc.nl vind je motorolie die is ontwikkeld om de bewegende delen van de motor te smeren, slijtage tegen te gaan en vuil af te voeren. Om dat goed te doen, moet de olie de juiste dikte (viscositeit) hebben. Bij hoge temperaturen wordt olie vanzelf dunner. Dat is normaal en tot op zekere hoogte ingecalculeerd door de fabrikant. Het probleem ontstaat wanneer de olie al ouder is of niet meer aan de juiste specificatie voldoet: dan wordt ze bij hitte zó dun dat ze minder goed een beschermende laag vormt. Het gevolg is meer wrijving, meer slijtage en, bij aanhoudende hoge temperaturen, een grotere kans dat olie verdampt of via versleten afdichtingen naar buiten lekt.
Bij oudere motoren komt daar nog iets bij. Rubberen keerringen en pakkingen verharden en krimpen met de jaren. Een motor die tien of vijftien jaar meegaat, heeft simpelweg meer kans op kleine lekkages dan een nieuwe. In de zomer, wanneer de motor onder de motorkap extra heet wordt door filerijden of lange ritten met de airco aan, wordt dat verschil zichtbaar op de peilstok.
Hoe herkent u verouderde of verdunde olie?
Je hoeft geen monteur te zijn om dit te controleren. Trek de oliepeilstok eruit, veeg hem schoon, steek hem terug en trek hem opnieuw uit. Let op twee dingen:
- Het peil. Dit hoort tussen de 'Min' en 'Max' markering te staan. Staat het onder Min, dan is bijvullen nodig.
- De kleur en dikte. Verse olie is meestal amberkleurig en voelt vloeibaar aan tussen de vingers. Olie die donker, korrelig of juist waterig aanvoelt, heeft haar beste tijd gehad.
Ook een veranderde geur, een lichte rooksliert bij het opstarten, of een motor die net iets luider tikt dan normaal, kunnen tekenen zijn dat de olie niet meer optimaal functioneert.
Welke olie past bij welk seizoen?
Motorolie wordt ingedeeld op basis van viscositeit, volgens de SAE-norm. Je kent de codes vast wel: bijvoorbeeld 5W-30 of 10W-40. Het eerste getal, gevolgd door de W (van winter), geeft aan hoe de olie zich bij lage temperaturen gedraagt: hoe lager dat getal, hoe vloeibaarder de olie bij kou blijft. Het tweede getal zegt iets over de dikte bij hoge temperatuur hoe hoger dat getal, hoe dikker de olie blijft als de motor heet wordt.
Om die code in één oogopslag duidelijk te maken, laat onderstaand overzicht zien wat elk deel van bijvoorbeeld '5W-30' precies vertelt over het gedrag van de olie bij kou en bij hitte.
De meeste auto's rijden tegenwoordig op zogeheten vierseizoenenolie, die zowel bij vorst als bij hitte binnen de juiste marges blijft. Toch is het verstandig om, zeker bij een oudere auto, de door de fabrikant voorgeschreven specificatie aan te houden en geen verschillende soorten of merken olie door elkaar te mengen. Dat kan namelijk leiden tot afzettingen die zich in de motor vastzetten en op termijn de smering juist verslechteren.
Synthetisch, halfsynthetisch of mineraal: maakt het uit in de zomer?
Ja, en zeker bij hitte. Mineral olie, gemaakt via raffinage van ruwe olie, is voordelig maar verdampt sneller en kan bij oververhitting eerder korstvorming veroorzaken. Halfsynthetische olie zit daar qua prestatie en prijs tussenin. Synthetische olie, chemisch samengesteld, biedt de beste bescherming tegen corrosie en houdt haar eigenschappen het langst vast, ook bij hoge temperaturen betaal je daar wel voor. Voor een oudere motor die toch al gevoeliger is voor hitte, kan de overstap naar een kwalitatief betere olie het verschil maken tussen af en toe bijvullen en een probleemloze zomer.
Hoe vaak controleren en verversen?
Als vuistregel geldt: elke duizend kilometer het oliepeil checken met de peilstok, zeker voor en tijdens een lange vakantierit. Motorolie gaat gemiddeld zo'n 10.000 tot 15.000 kilometer mee. Rijd je regelmatig met een zwaar belaste motor denk aan een volgeladen auto op weg naar de camping, of veel filerijden op de A4 dan ligt dat interval eerder rond de 6.000 tot 8.000 kilometer. Ook als je weinig rijdt, is het verstandig om minstens één keer per jaar de olie te vervangen: olie die lang stilstaat, verliest namelijk ook kwaliteit.
Zelf verversen of naar de garage?
Motorolie verversen is in principe zelf te doen: de auto op een vlakke ondergrond laten afkoelen, de aftapplug losdraaien, de oude olie in een bak opvangen, een nieuw oliefilter plaatsen en de nieuwe olie er in kleine porties bijgieten tot het peil tussen Min en Max staat. Voor wie dit liever aan een professional overlaat, zijn er in Alphen aan den Rijn en omliggende wijken diverse garages en snelservicebedrijven waar een olieverversing meestal binnen een uur geregeld is handig als je nog snel wilt checken voor het vertrek richting vakantie.
Hitte maakt motorolie dunner, en bij oudere motoren met versleten afdichtingen valt dat sneller op als extra olieverbruik. Regelmatig het peil controleren, de juiste viscositeit aanhouden en op tijd verversen, voorkomt de meeste problemen. Zeker nu de zomervakantie in volle gang is en veel Alphenaren de auto volpakken voor een lange rit, is een paar minuten bij de peilstok een kleine moeite die grotere motorschade kan voorkomen.