Op 3 september bespreekt de Statencommissie de gang van zaken rond nieuwe windzoeklocaties. Uit de stukken blijkt dat de provincie bij het doorlopen van de procedure stappen heeft overgeslagen.

De provincie werkt namelijk hard aan plannen voor het plaatsen van maar liefst 90 windturbines, waarvan een groot aantal in het Groene Hart moet komen. Wat misschien een abstract plan lijkt, maar de manier waarop deze plannen tot stand komen, raakt direct aan de leefomgeving van inwoners.

Forum voor Democratie (FVD) maakt zich zorgen over het gebrek aan inspraak en de late betrokkenheid van Provinciale Staten bij besluiten die uiteindelijk bindend worden voor gemeenten en inwoners.

Hoe het begint: RES en OER

Veel inwoners hebben nog nooit gehoord van de Regionale Energiestrategie (RES). Dit is een bestuurlijke afspraak tussen gemeenten, provincie en andere partijen over hoe we in de toekomst duurzame energie willen opwekken. In eerste instantie is de RES niet juridisch bindend. Het gaat om ambities, niet om verplichtingen.

Maar stap voor stap verandert die ambitie in beleid met echte gevolgen. Eerst komt er een zogenoemd OmgevingsEffectRapportage (OER). Dat onderzoekt waar windturbines kunnen komen en wat dat betekent voor natuur, landschap en leefomgeving.

Vervolgens worden de uitkomsten verwerkt in provinciaal beleid, zoals de Omgevingsverordening. Dán krijgen de plannen juridische kracht en worden ze bindend voor gemeenten en inwoners. Uiteindelijk komen de gemeenten in beeld: zij moeten vergunningen verlenen of procedures starten.

En precies daar gaat het fout: bij het doorlopen van deze stappen zijn Provinciale Staten en inwoners te laat in het proces betrokken.

De wereld op zijn kop

Het concept-OER is al naar gemeenten gestuurd met de vraag om mogelijke locaties aan te leveren. Maar de Provinciale Staten, het hoogste provinciale orgaan, en de inwoners zelf? Die worden pas later betrokken.

Volgens FVD is dat de wereld op zijn kop. Participatie hoort aan het begin van het proces, niet aan het eind. Anders lijkt het net alsof de besluiten al min of meer vaststaan voordat inwoners hun mening kunnen geven.

“Als overheid ben je er voor de inwoners. Dan kun je niet eerst plannen maken en pas daarna vragen wat mensen ervan vinden. Dat ondermijnt het vertrouwen in de politiek”, zegt de fractie van FVD.

Daarom zal FVD op 3 september inspreken bij de Statencommissie, samen met inwonersinitiatieven zoals Turbulent en Bollenstreek aan Zet. Iedere inwoner mag namelijk zijn stem laten horen bij een vergadering waar besluiten worden genomen die ingrijpen in de leefomgeving.

Waarom het proces telt

Dit gaat over meer dan duurzame energie en klimaatdoelen. Het raakt aan hoe de overheid omgaat met inwoners en met de regels die ze zelf heeft opgesteld.

Besluiten over windturbines beginnen vrijblijvend, maar worden uiteindelijk bindend. Juist daarom moeten Provinciale Staten en inwoners vanaf het begin worden meegenomen. Als dat niet gebeurt, is er sprake van schijnparticipatie: inwoners mogen praten, maar pas nadat de belangrijkste keuzes al zijn gemaakt.

Ambitie is geen doel op zich

FVD benadrukt dat een provincie best ambities mag hebben, maar niet ten koste van inwoners of hun vertrouwen in de overheid. “Eerst kaders stellen, dan uitvoeren”, zegt FVD. “Echte participatie hoort vóór de besluitvorming, niet erna. En transparantie moet de basis zijn voor elk besluit.”

Uiteindelijk gaat het niet alleen om windturbines of energieopwekking, maar om hoe in Zuid-Holland besluiten worden genomen die het leven van mensen direct raken. Als de provincie haar eigen regels serieus neemt en inwoners echt betrekt, blijft zij een overheid vóór de mensen in plaats van ondanks de mensen.

Kritisch op de energietransitie

Daarnaast zet FVD grote vraagtekens bij de huidige energietransitie. Volgens de partij zijn de plannen onhaalbaar en onbetaalbaar: Nederland investeert miljarden voor een verwaarloosbaar effect op het wereldklimaat. FVD wijst ook op de overbelasting van het elektriciteitsnet en het gebrek aan betrouwbare productiecapaciteit. In plaats van wat de partij “klimaathysterie” noemt, pleit FVD voor behoud van bestaande energiebronnen, uitbreiding van kernenergie en een pas op de plaats in de huidige transitie.