Steeds meer Nederlandse steden stappen over op uitstootvrije stadslogistiek. Sinds 1 januari 2025 hebben een groot aantal steden in Nederland een zero-emissiezone (ZE-zone) ingevoerd voor bestel- en vrachtwagens. Deze voertuigen mogen binnen een aangewezen gebied alleen nog uitstootvrij rijden. Ook Gemeente Alphen aan den Rijn sluit zich hierbij aan: vanaf 1 januari 2027 geldt in delen van de stad een ZE-zone. Wat houdt dat precies in? En wat betekent dit voor ondernemers? Alphens.nl sprak hierover met twee marktlieden die wekelijks in Alphen aan den Rijn staan en vroeg hen naar hun zorgen en verwachtingen.

Wat is een zero-emissiezone?

Een zero-emissiezone is een gebied waar bestel- en vrachtwagens alleen nog mogen rijden als ze geen schadelijke stoffen uitstoten. De voertuigen zullen dus op elektriciteit of waterstof moeten rijden. Deze maatregel maakt deel uit van landelijke afspraken uit het Klimaatakkoord en de uitvoeringsagenda stadslogistiek.

Belangrijk om te weten: de ZE-zone geldt niet voor personenauto’s, maar richt zich specifiek op zakelijk vervoer binnen de stad. Bestelbusjes en vrachtauto’s die rijden op benzine, (bio)diesel of lpg mogen vanaf 1 januari 2027 de zone niet meer in. Rijd je toch met een bedrijfswagen op benzine of diesel de zero-emissiezone in, dan riskeer je een boete. Wel geldt in Alphen aan den Rijn de eerste zes maanden een waarschuwingsperiode. Tot 1 juli 2027 ontvangen bestuurders bij een overtreding nog geen boete, maar een waarschuwing. Vanaf 1 juli 2027 kan er wel worden gehandhaafd en kunnen overtreders een boete krijgen.

Op onderstaande kaart is te zien hoe de zero-emissiezone in Alphen aan den Rijn gaat lopen. De roze vlakken op de kaart zijn winkelgebieden en de grijze vlakken zijn de bedrijventerreinen.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Waarom deze maatregel?

Met de invoering van de ZE-zone wil de gemeente bijdragen aan een gezondere leefomgeving. Met de zero-emissiezone wordt de uitstoot van CO₂ (opwarming van de aarde), fijnstof (schadelijk voor de gezondheid) en stikstof (schadelijk voor de natuur) verminderd. Het doel is om samen te werken aan een gezondere en leefbaardere stad.

Voor wie heeft dit impact?

De invoering van de ZE-zone raakt in de eerste plaats ondernemers die afhankelijk zijn van bestel- en vrachtwagens. Denk aan leveranciers, bouwbedrijven, transporteurs en marktlui die hun kraam wekelijks op- en afbouwen. Voor deze groepen is hun voertuig onmisbaar voor hun werk, waardoor de overstap naar emissievrij rijden grote gevolgen kan hebben voor de bedrijfsvoering en de kosten.

Ook inwoners van Alphen kunnen met de nieuwe regels te maken krijgen. Bijvoorbeeld wanneer er een klusjesman langskomt of wanneer een bestelling wordt bezorgd op een adres binnen de zero-emissiezone. Bewoners kunnen bedrijven vooraf laten weten dat zij in de ZE-zone wonen. Ondernemers kunnen via de kentekencheck controleren of hun bedrijfswagen de zero-emissiezone in mag. Is dat niet het geval, dan kan de eigenaar een ontheffing aanvragen.

Vrijstellingen en ontheffingen

Niet ieder voertuig hoeft direct vervangen te worden. In sommige gevallen gelden uitzonderingen.

• Vrijstelling: een vrijsteling hoef je niet aan te vragen, deze wordt automatisch toegekend op basis van het kenteken. Voorbeelden van vrijstellingen zijn o.a. historische voertuigen (oldtimers) en voertuigen van hulpdiensten.
• Ontheffing: onder bepaalde voorwaarden aan te vragen via het centrale loket van de RDW. Een overzicht van alle ontheffingen vind je op het platform Zero-Emissie Stadslogistiek (ZES). Sinds een week (1 juli 2026) is het mogelijk om een ontheffing aan te vragen bij de RDW. Na toekenning is de ontheffing geldig voor alle zero-emissiezones in Nederland.

Ben je maar een paar keer per jaar in de zero-emissiezone van Alphen aan den Rijn? Of ben je na 1 januari 2027 met een bedrijfswagen de zone ingereden terwijl dat niet was toegestaan? Dan kun je op dezelfde dag nog een dagontheffing aanvragen.

Wat betekent dit concreet voor Alphense ondernemers?

Voor marktondernemers kan de invoering van de ZE-zone extra uitdagend zijn. Zij rijden vaak met oudere voertuigen en stellen specifieke eisen aan hun vervoersmiddelen, bijvoorbeeld op het gebied van laadruimte, trekvermogen, inrichting en flexibiliteit. De overstap naar een elektrisch voertuig vraagt dus niet alleen om een investering, maar ook om aanpassing in dagelijkse werkwijze. Denk aan:

• Actieradius en laadmomenten: hoe zorg je ervoor dat je voertuig voldoende bereik heeft voor een werkdag met meerdere markten? 
• Beschikbaarheid van geschikte voertuigen: voor verkoopwagens en specialistische marktktramen zijn nog niet altijd passende emissievrije alternatieven beschikbaar. 
• Kosten en subsidiemogelijkheden: de aanschaf van een nieuw voertuig brengt hoge kosten met zich mee, vooral voor kleine ondernemers en starters.

Om een beeld te krijgen van de gevolgen voor ondernemers ging Alphens.nl in gesprek met twee marktlieden die wekelijks op de Alphense markt staan: Richard Bakker van Bakkerij 't Stoepje en Niels Huisman van Holland Kaascentrum.

Marktondernemers zien uitdagingen, maar hebben vertrouwen

Een van die marktondernemers is Richard Bakker van Bakkerij 't Stoepje. Hij staat al ruim 25 jaar op de markt in Alphen aan den Rijn met brood, koek en banket. Voor zijn werkzaamheden gebruikt hij een Iveco Daily Euro 6, waarmee hij een verkoopwagen van 3500 kilo trekt.

Bakker is goed op de hoogte van de regels rond de zero-emissiezone, doordat hij deelneemt aan het overleg met de gemeente. Persoonlijk maakt hij zich op dit moment geen zorgen. “Mijn wagen voldoet voorlopig nog wel aan de eisen”, vertelt hij. Toch kijkt hij als vertegenwoordiger van de markt breder dan zijn eigen situatie.

Volgens Bakker zijn er namelijk collega’s voor wie de invoering van de ZE-zone wél grote gevolgen kan hebben. “Voor veel collega’s met speciale wagens, zoals de olijvenwagen en de sokkenwagen, is er op dit moment geen alternatief. En het ziet er ook niet naar uit dat dat er snel komt.”

Ook over subsidies wil Bakker duidelijk zijn. Voor zover hij weet, is daar op dit moment geen sprake van. Wel ziet hij dat de gemeente bereid is om mee te denken. Ondernemers kunnen in gesprek met adviseurs van de gemeente om samen naar mogelijke oplossingen te kijken.

Over de houding van de gemeente is Bakker positief. “De gemeente Alphen is gelukkig heel erg pro markt. We hebben al jaren goed contact. Er moet met het oog op de toekomst iets veranderen, maar gelukkig is de gemeente ook van mening dat het niet ten koste van de markt mag gaan.” Volgens Bakker wordt er daarom al gesproken over ontheffingen voor bepaalde gevallen.

Hij benadrukt dat ondernemers en gemeente uiteindelijk hetzelfde doel nastreven, alleen allemaal op een ander tempo. “Als alle gevallen individueel bekeken worden, denk ik dat iedereen er met de gemeente uitkomt. De markt in Alphen bestaat al zo lang en hoort bij de stad. Dat kan, zal en mag niet verloren gaan.”

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wat betekent dit voor de volgende generatie ondernemers?

Voor Niels Huisman, die al 4 jaar met een kaas- en eierkraam op de Alphense markt staat, ligt de grootste vraag niet zozeer bij zijn huidige situatie, maar bij de toekomst van het ondernemerschap op de markt. Huisman rijdt momenteel met een Mitsubishi Fuso die hij bij de overname van het bedrijf in bezit kreeg. De wagen rijdt volgens hem nog uitstekend en heeft relatief weinig kilometers op de teller staan. Ondanks dat zijn huidige wagen nog jaren mee zou kunnen, zal ook Huisman uiteindelijk moeten investeren in een emissievrije trekker of bakwagen.

Toch vraagt hij zich af wat de invoering van de zero-emissiezone betekent voor jonge en startende ondernemers. De overstap naar een emissievrij voertuig vraagt om een flinke investering, terwijl veel ondernemers juist beginnen met bestaande materialen en voertuigen. "Ziet een jonge/startende ondernemer het zitten om aan alle eisen te moeten voldoen? Het gaat uiteindelijk om een grote investering waar je echt jaren voor moet werken", zegt Huisman.

Ook plaatst hij vraagtekens bij de praktische uitvoering. Voor sommige marktdagen ziet hij mogelijkheden voor elektrisch vervoer, maar in andere gevallen kan dat lastiger zijn. "Het rare is wel dat we letterlijk 300-400 meter door de zero-emissiezone moeten rijden en we dus daarvoor een hele andere wagen voor moeten aanschaffen." Desondanks heeft Huisman vertrouwen in het overleg met de gemeente. Er zijn gesprekken gaande waarin de gemeente volgens Niels echt meedenkt over oplossingen en de toekomst van de markt.

Ondersteuning en subsidies

De invoering van de zero-emissiezone levert op termijn voordelen op voor de leefomgeving, maar vraagt van veel ondernemers ook om forse investeringen. Om die overstap haalbaarder te maken zijn verschillende subsidies en ondersteuningsregelingen in het leven geroepen. Lees meer over deze subsidies op www.alphenaandenrijn.nl/zes.

De komende periode

Hoewel de invoering van de zero-emissiezone voor veel ondernemers vragen en uitdagingen met zich meebrengt, is één ding duidelijk: de komende periode staat in het teken van voorbereiding. Ondernemers, gemeente en brancheorganisaties zullen samen moeten kijken hoe de overgang naar uitstootvrij vervoer in de praktijk vorm krijgt.