Eveline Verhoeve

ROMEINEN Dank aan de godin

De Romeinen heersten ruwweg van halverwege de eerste tot het eind van de derde eeuw in ons natte kikkerlandje. Net als de inheemse bevolking aanbaden de Romeinen veel goden en godinnen. Een ervan was Nehalennia, beschermvrouwe van reizigers in het Noordzeegebied.

Reizigers op de Noordzee, leger en handelaren, maakten onder meer vanaf de Oude Rijn via de kust naar Zeeland de oversteek naar Britannia. Dat was in ieder geval sinds de verovering een gebruikelijke route voor het Romeinse leger, de manschappen en de bevoorrading, en voor handelaren. Gevaarlijk was het echter wel, door de ruwe zee, het slechte weer en piraterij.

De aanvoer van troepen en goederen kwam uit de Romeinse provincies Germania Inferior en Germania Superior, beide in het stroomgebied van de machtige Rijn. Behalve tussen Germania en Britannia was er ook veel handel tussen de verschillende castella, steden en nederzettingen zowel langs de rivier als langs de kust.
De Oude Rijn was in onze streken tegelijkertijd de grens, de Limes, tussen het Romeinse grondgebied en dat van de vrije volkeren oftewel de Friezen.

De verering van Nehalennia is vooral bekend uit de tweede en derde eeuw toen zij  beschermvrouwe was van reizigers op de Noordzee. Haar vereerders kwamen vooral uit de Germania's, Britannia en Gallia Belgica. Haar oorsprong ligt echter veel vroeger, toen zij onder meer een vruchtbaarheidsgodin was.

In de Romeinse tijd had Nehalennia een grote tempel bij de monding van de Schelde. Daar beloofden dappere reizigers een votiefsteen aan de godin als dank voor een behouden vaart. Typisch Romeins was het wel boter bij de vis.
Bij vertrek werd een klein offer gebracht, vaak een brandoffer van voedsel of bijzondere planten. De reiziger deed daarbij een belofte aan de godin: "Lieve godin Nehalennia, zorg dat ik een goede reis heb en goede zaken doe. Als ik terugkom schenk ik u een fraai altaar."
Deze altaren heten ook wel votiefstenen of gedenkstenen. Meestal wordt een afbeelding van de godin vergezeld door haar symbolen, een dankwoord en een afbeelding van de schenker.

De votiefsteen met het Romeinse wijnschip is geëxposeerd in het RMO in Leiden. Een replica (foto) is te zien in Museumpark Archeon.

Deel 17 van een serie artikelen over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Weer in Alphen gisteren 18:27

Alphen kleurt langzaam wit

De eerste sneeuw van het jaar is gevallen. In de loop van de middag dwarrelden de eerste sneeuwvlokken naar beneden en sindsdien kleurt Alphen langzaam steeds witter. En dat levert mooie plaatjes op!

Alphens.nl Magazine gisteren 15:54

Vrijwilliger Willem Versteeg: ‘’Dat virus draag je altijd met je mee’’

Geboren in Den Haag in een familie waar vrijwel iedereen in dienst was van de telefoondienst. Zijn lidmaatschap van een toneelvereniging bracht hem eigenlijk naar Alphen en voetbaldier als hij was zocht hij, omdat hij zaterdag werkte, een zondagsclub. Zo kwam hij bij Alphense Boys. De rest is geschiedenis. Dit is het verhaal van Willem Versteeg, een vrijwilliger pur sang.

Coronavirus in Alphen gisteren 11:45

Dit zijn de regels rondom quarantaine

Weet jij hoe het nu ook alweer zit met quarantaine? Wanneer ga je in quarantaine en wat kun je doen als je thuis moet blijven? Hier staat het nog allemaal een keer op een rijtje.

Alphens.nl Magazine gisteren 10:21

Eigenaren Proto hebben vertrouwen in de toekomst

In de nacht van 26 op 27 juni 2020 sloeg het noodlot toe: een brand en de daarop volgende blus-actie verwoestten een groot deel van het monumentale pand waarin restaurant Proto is gevestigd. De eigenaren, de Griekse broers Nikos en Alexandros Baloumis, voelden de grond onder hun voeten wegvallen, maar zijn nu vooral optimistisch: “We hebben een succesvolle formule en komen in 2021 alleen maar sterker terug!”