Eveline Verhoeve

ROMEINEN Graan

In de eerste periode van het Romeinse castellum Albaniana moet het leger voor haar eigen voedsel zorgen. En dat is niet gemakkelijk. In de regio zijn op de hoger gelegen gronden wel ijzertijdboerderijen, maar de bewoners zijn zelfvoorzienend. De villa's, grote Romeinse productieboerderijen, ontbreken.

Het eerste Alphense houten castellum is in 40-41 gebouwd en door het leger in brand gestoken tijdens de Bataafse Opstand in 69. In deze periode is het pionieren langs de benedenloop van de Oude Rijn. Dat geldt zeker voor de voedselvoorziening.
Het belangrijkste voedsel is graan en dat wordt nauwelijks verbouwd rond Albaniana. Enerzijds omdat de ijzertijdboeren niet voor handel verbouwen. Anderzijds omdat er onvoldoende geschikte landbouwgrond is voor grootschalige akkers.

Door het leger wordt graan aangevoerd, bijvoorbeeld grotere hoeveelheden uit België. Het graan wordt in elk castellum bewaard in een horreum, een grote graanschuur 'op pootjes'. In Albaniana staat het horreum aan de noordkant van het fort.

Graan wordt verwerkt tot brood, biscuit of puls. Biscuit is een koek die veel langer bewaard kan worden dan brood. Puls is een graanpap, op basis van water of bouillon vaak gevuld met groenten en kruiden en soms met vlees.
Tijdens de opgravingen van het Alphense fort zijn verschillende graansoorten aangetroffen: gerst, emmer, haver, spelt, tarwe, gierst en rogge.

Het graan wordt aangevoerd inclusief kaf. Dat wordt pas vlak voor gebruik verwijderd. Daarna wordt het graan gemalen. Dat kan centraal in grote hoeveelheden en dit kan in kleine dagelijkse hoeveelheden per contubernum, een eenheid van acht man.
Er zijn grote maalstenen die door een ezel, of door mankracht, worden aangedreven. En, er zijn kleinere handmolens. De handmolens zijn in principe in elk huishouden te vinden. Alle molens bestaan in alle gevallen uit twee stenen: de ligger en de loper.

Bij handmolens ligt de onderste steen op een kruk. Deze ligger is enigszins uitgehold aan de onderzijde. De bovenste steen ligt op de onderste en draait om een spil. De bovenste steen heeft een handvat, bovenop of aan de zijkant, om de loper mee rond te draaien en zo het graan tot meel te malen.

Deel 57 van een serie artikelen over het Romeinse verleden van Alphen aan den Rijn.


Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Blog Politiek gisteren 20:01

MINERVA Gratis parkeren

Sinterklaas is vroeg dit jaar. De winkeliers in het Alphense stadshart krijgen een cadeautje: voortaan mogen bezoekers anderhalf uur gratis parkeren 'achter de slagbomen'. Het venijn zit in het woordje 'gratis'. Want, natuurlijk is het om de dooie dood niet gratis.

Verkeer en vervoer gisteren 17:24

Werkzaamheden aan het spoor in Alphen aan den Rijn in volle gang

Een lang weekend rijden er geen treinen van en naar Alphen aan den Rijn. Er worden namelijk werkzaamheden uitgevoerd aan het spoor. Dit om vanaf 13 december elk kwartier een trein te kunnen laten rijden tussen Alphen aan den Rijn en Utrecht Centraal.

Alphens Restaurantweek 2021 gisteren 16:36

Smullen van een heerlijk viergangen diner bij Lekker eten en drinken

Van donderdag 28 oktober t/m zondag 7 november organiseren wij de najaarseditie van de Alphens Restaurantweek. Elf dagen lang serveren restaurants de lekkerste meergangen menu’s. Bij Lekker eten en drinken leggen ze je in de watten met een viergangen diner.

Winactie Overige gisteren 15:57

Winnen: een volledig verzorgd avondje uit van Ladies Time-Out

Tijdens het volledig verzorgde avondje uit van Ladies Time-Out word je helemaal in de watten gelegd. Wij mogen een ticket weggeven! Wie van je vriendinnen, moeder, tante, buurvrouw of sterke powervrouw gun jij een heerlijk verzorgd avondje uit?

Advertorial Muziek gisteren 14:20

Zelfgeschreven popliedjes uitvoeren met een klassiek ensemble? Jazeker!

De Nieuwe Muziekschool Alphen heeft dit seizoen een bijzonder project: leerlingen van verschillende afdelingen van de NMSA schrijven een eigen liedje. Vervolgens wordt bij elk van deze liedjes een arrangement gemaakt met klassieke instrumenten, zoals viool, cello of harp.