Gemeentearchief/Stichting Oud Alphen

De Heerlijkheid van Alfen: van buitenplaats tot kindertehuis

Het project ‘De Heerlijkheid van Alfen’ maakt de geschiedenis van Alphen aan den Rijn weer zichtbaar en beleefbaar. In Park Rijnstroom is een deel van deze geschiedenis nog te zien. Het park ademt nog de sfeer van de buitenplaats van weleer.

In 1720 waren Reinier van Uijlenburg, Heer van Honswijck, en zijn vrouw Johanna Bakker de eerste bewoners van buitenplaats Rijnstroom. Volgens een beschrijving uit 1830 bestond de buitenplaats uit ‘een huis met schuur en erf.’ Achter het huis lag een boomgaard omgeven door een ‘lustplaats’, een bos met een vijver. Een moestuin en weilanden hoorden er ook bij.

Marthastichting 5.jpg

Huize Rijnstroom. Bron: Gemeentearchief/Stichting Oud Alphen.

In de loop der jaren wisselde de buitenplaats diverse keren van eigenaar door overerving of verkoop. In 1890 werd het zelfs nog even een hotel. In 1895 kocht de Martha-Stichting buitenplaats Rijnstroom om er een kindertehuis van te maken voor onverzorgde kinderen. De Martha-Stichting was in 1883 opgericht en startte in 1884 met een kindertehuis aan Julianastraat 86-88, nu de locatie van het Castellum Theater. Toen dat te klein werd, verhuisde de Stichting naar buitenplaats Rijnstroom.

Ook Huize Rijnstroom werd al snel te klein voor de Martha-Stichting, want er kwamen steeds meer kinderen. Daarom waren veel nieuwe gebouwen nodig. Een aantal daarvan staat nog steeds in het park. Het Emma-meisjeshuis, in 1898 als eerste gebouwd, is nu een appartementencomplex. In het centrale gebouw met badhuis zit restaurant Alfreds, de kerk is Parktheater geworden en in de Koningin Wilhelminaschool zit nu Cultuurcentrum Parkvilla.

Marthastichting (2).jpg

De Koningin Wilhelminaschool. Bron: Gemeentearchief/Stichting Oud Alphen.

De tuin werd ingericht als park in Engelse landschapsstijl, de boomgaard bleef behouden. Huize Rijnstroom werd in 1924 afgebroken nadat er een nieuwe directeurswoning achter was gebouwd. De Rijnbode van 24 december 1924 zegt er het volgende over: 'De Martha-Stichting heeft het gebouw dat zoo zoetjesaan in deplorabelen toestand verkeerde niet meer noodig en het moest opgeruimd worden. Men behoeft er geen bedroefd gezicht bij te zetten, het voorname huis van weleer was onfraai overblijfsel geworden met scheefgezakte balcon en verschilferde muren..........'

prae.PNG

Een kijkje binnen bij de Martha-Stichting. Bron: Catawiki.

De Martha-Stichting was een dorp in een dorp: de kinderen woonden er, gingen er naar school en konden een vak leren. Ontspanning was er ook: padvinderij, kampeervakanties door heel Nederland, een muziek- en toneelvereniging, Sinterklaasfeesten. Toch was het leven er soms zwaar. Strenge leraren en soms te weinig aandacht voor de kinderen maakten het leven in de Martha-Stichting niet altijd even gemakkelijk.

Het kindertehuis bleef tot in de jaren ’70 van de vorige eeuw in gebruik. Op deze website vertellen de ‘Martelaren’, de kinderen die bij de Martha-Stichting woonden, en enkele medewerkers, hun eigen verhaal.

boomgaard.jpg

De boomgaard van de Martha-Stichting met bijbehorende tuinmanswoning in Park Rijnstroom. Bron: Eva IJsveld.

Het project ‘De Heerlijkheid van Alfen’ ontstaat in samenwerking met Eva IJsveld, PRAE archeologie & educatie, de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Stichting Het Cultuurpalet en Cultuurcentrum Parkvilla en wordt financieel mogelijk gemaakt door bijdragen van de Provincie Zuid-Holland subsidieregeling publieksbereik archeologie en de gemeente Alphen aan den Rijn. Download de Beleefroute ‘De Heerlijkheid van Alfen’ gratis op je telefoon en ontdek al wandelend nog meer over de onzichtbare geschiedenis van Alphen aan den Rijn!

Dit is deel 7 in de artikelreeks 'De Heerlijkheid van Alfen'. Lees hier alle artikelen.


Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in
Adverteer op Alphens.nl
Adverteer op Alphens.nl

Meer nieuws

Wonen en bouwen vandaag 09:18

Vernieuwing van Europapark: kom naar de inloopavond en bekijk het nieuwe ontwerp

Op 17 april krijgt Europapark in de Alphense wijk Kerk en Zanen een nieuw gezicht met de introductie van verbeterde sport- en speelvoorzieningen. Tijdens een inloopavond krijgt je de kans om het ontwerp voor onder andere de skatebaan, pumptrackbaan en andere speelvoorzieningen te bekijken.

Advertorial Milieu en duurzaamheid gisteren 16:59

Ondernemers, doe mee aan onderzoek naar duurzaam ondernemen!

Verschillende partijen, waaronder EDBA, VOA, Greenport Boskoop, mboRijnland, Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) en de Gemeente Alphen aan den Rijn, hebben de handen ineengeslagen voor een gezamenlijk onderzoek onder ondernemers in onze gemeente. Dit onderzoek heeft tot doel de uitdagingen en behoeften van ondernemers op het gebied van duurzaam en circulair ondernemen in kaart te brengen.

Politiek gisteren 14:46

Alphense politiek tevreden over nieuw dierenbeleid

De aanvulling op het Alphense dierenbeleid is een voorbeeld voor andere gemeenten. Dat vindt wethouder Gert-Jan Schotanus over de uitwerking van een initiatiefvoorstel over dierenwelzijn van de Alphense gemeenteraad. De Alphense politiek is het hiermee eens en zal de Aanvulling Kader Dierenwelzijn in haar komende gemeenteraadsvergadering goedkeuren.

Politiek gisteren 12:04

Regels Jeugdzorg, Wmo en Participatie worden aangepast

Door verschillende oorzaken moeten de Verordening Sociaal Domein en de bijbehorende Nadere Regels worden aangepast. Het gaat daarbij vooral om wijzigingen door wettelijke regels. Ook zijn er aanpassingen nodig omdat de wet Breed Offensief inmiddels is ingegaan.

Werken gisteren 09:48

Vacatureoverzicht week 15: nieuwste vacatures

Op zoek naar een nieuwe uitdaging? Hier kan Alphens.nl jou bij helpen! Op onze vacaturepagina vind je vacatures in allerlei branches. Een overzicht van het aanbod dat er de afgelopen week bij is gekomen, check je hier.

Blog Opinie 12 apr. 2024 19:59

MINERVA Bloedbad

Gemeente Alphen aan den Rijn gaat 25 miljoen euro bezuinigen. En dat niet een keer, maar vanaf nu elk jaar. Dat is nogal wat. Het betekent dat er veel gaat sneuvelen van wat wij nu normaal vinden. Of, het betekent dat de gemeentelijke belastingen aanzienlijk zullen stijgen.